Onderwijskundig Coachen in de School

Introductie

Goed onderwijs verbeteren doe je niet door één collega verantwoordelijk te maken voor coaching, begeleiding of kwaliteitsontwikkeling. Duurzame onderwijsverbetering ontstaat wanneer een school samen kiest voor een gedeelde kennisbasis over leren en lesgeven, een gezamenlijke taal over goed onderwijs en een professionele cultuur waarin feedback, oefening en verbetering vanzelfsprekend worden.

Daarom werkt Academica met onderwijskundig coachen. Dat is meer dan responsief coachen, meer dan een gesprek naar aanleiding van een hulpvraag en ook meer dan het verbeteren van instructiegedrag alleen. Onderwijskundig coachen verbindt kennisontwikkeling en gedragsontwikkeling: leraren bouwen binnen het coachingsproces aan kennis over leren en lesgeven, en vertalen die kennis vervolgens naar concreet, oefenbaar handelen in de klas.

De coach observeert dus niet alleen wat een leraar doet, maar helpt ook om dat handelen te begrijpen en te versterken vanuit onderwijskundige kennis. Waarom werkt een bepaalde aanpak? Wanneer is die passend? Wat vraagt dit van instructie, oefening, feedback, leerklimaat of controle van begrip? En welke kleine, haalbare stap kan de leraar zetten in de volgende les?

Precies die verbinding maakt het onderwijskundig coachen. Kennis is geen voorwaarde vooraf, maar een integraal onderdeel van de coaching zelf. Leraren leren niet alleen wát zij anders kunnen doen, maar ook waarom dat werkt en hoe zij dit kunnen toepassen in hun eigen onderwijscontext.

Daar hoort een schoolbrede keuze bij. Onderwijskundig coachen is geen individueel initiatief van één intern begeleider, kwaliteitscoördinator, schoolopleider of coach die vanuit zijn of haar rol “iets met coaching” moet doen. Je kunt gefaseerd starten — bijvoorbeeld met een bouw, leerjaar of kleinere groep leraren — maar het perspectief is altijd dat de school deze manier van werken als geheel omarmt.

Met het implementatietraject Onderwijskundig Coachen in de School helpt Academica scholen en stichtingen om deze manier van professionaliseren duurzaam te organiseren. Schoolleiding, coaches en leraren bouwen samen aan een structuur waarin kennis over leren en lesgeven, gerichte feedback en doelbewuste oefening direct verbonden worden aan de dagelijkse lespraktijk.

Zo wordt professionalisering geen losse studiedag of tijdelijk project, maar een duurzame manier van samen beter worden — met sterker onderwijs voor alle leerlingen als doel.

Je komt in aanmerking voor het implementatietraject onderwijskundig coachen wanneer je in ieder geval eerst de introductietraining Onderwijskundig coachen van Academica hebt gevolgd. Meer informatie hierover tref je hier .

Voor wie

Dit implementatietraject is bedoeld voor scholen en stichtingen die onderwijskundig coachen niet als losse activiteit willen organiseren, maar als duurzame manier van onderwijsverbetering. Scholen kunnen starten nadat eerst de Introductietraining Onderwijskundig coachen. Daarna wordt met de school een vervolggesprek ingepland om de mogelijkheden te bespreken.

Het traject past bij:

• scholen die willen bouwen aan een gedeelde kennisbasis over leren en lesgeven;
• schoolteams die professionele ontwikkeling dichter bij de klas willen organiseren;
• schoolleiders die coaching schoolbreed willen verankeren;
• kwaliteitscoördinatoren, intern begeleiders, schoolopleiders en ervaren leraren die collega’s begeleiden, maar dit niet als individuele taak willen dragen;
• besturen en stichtingen die gefaseerd willen starten, maar uiteindelijk willen werken aan een gezamenlijke aanpak voor de hele school;
• teams die coaching willen verbinden aan leskwaliteit, didactiek, leerklimaat, instructie, oefening en feedback.
  

Onderwijskundig coachen is daarmee niet bedoeld voor één professional die “iets met coaching” moet doen. Het is bedoeld voor scholen die samen willen bouwen aan een professionele cultuur waarin kennis, feedback en doelbewuste oefening vanzelfsprekend onderdeel worden van beter lesgeven.

Veelgestelde vragen

Wat is onderwijskundig coachen?

Onderwijskundig coachen is een manier om leraren te ondersteunen bij het versterken van hun lespraktijk. De coach observeert, geeft feedback en helpt de leraar om gericht te oefenen met concreet handelen in de klas. Daarbij staat kennis over leren en lesgeven centraal. Leraren leren dus niet alleen wát zij anders kunnen doen, maar ook waarom dat werkt.

Wat maakt onderwijskundig coachen anders dan responsief coachen?

Responsief coachen vertrekt vaak vanuit de vraag, behoefte of ervaring van de leraar. Dat is waardevol, maar bij onderwijskundig coachen voegen we daar expliciet een kennisbasis aan toe. De coach helpt de leraar om het eigen handelen te begrijpen vanuit kennis over leren, instructie, oefening, feedback, motivatie, leerklimaat en controle van begrip. Kennisontwikkeling is dus onderdeel van de coaching zelf.

Wat is het verschil met instructional coaching?

Instructional coaching richt zich vaak op het verbeteren van instructie of specifieke lesstrategieën. Academica kiest voor de term onderwijskundig coachen omdat onze aanpak breder is. Het gaat om de hele les en om het verbinden van kennis over leren en lesgeven aan het handelen van de leraar in de klas.

Moeten leraren eerst een cursus volgen voordat zij gecoacht kunnen worden?

Nee. Kennisontwikkeling is geen losse voorwaarde vooraf, maar een integraal onderdeel van het coachingsproces. Binnen het traject bouwen leraren aan kennis over leren en lesgeven, bijvoorbeeld via How Teaching & Learning Happens, en verbinden zij die kennis direct aan hun eigen lespraktijk.

Is dit traject bedoeld voor één coach of kwaliteitscoördinator?

Nee. Onderwijskundig coachen is geen individuele rolactiviteit van één collega die “iets met coaching” moet doen. Het traject is bedoeld als schoolbrede keuze voor duurzame onderwijsverbetering. Een coach, intern begeleider, kwaliteitscoördinator of schoolopleider speelt een belangrijke rol als trekker en innitiator, maar de ontwikkeling zelf is van de hele school.

Kunnen we klein beginnen?

Ja. Je kunt gefaseerd starten, bijvoorbeeld met één bouw, leerjaar, vakgroep of kleinere groep leraren. Maar het uitgangspunt blijft schoolbreed: je kiest ervoor om deze manier van werken uiteindelijk met de hele school te omarmen.

Voor wie is het traject bedoeld?

Het traject is bedoeld voor scholen en stichtingen die willen bouwen aan een gedeelde kennisbasis over leren en lesgeven, een gezamenlijke taal over goed onderwijs en sterker handelen in de klas. Het past bij schoolleiders, kwaliteitscoördinatoren, intern begeleiders, schoolopleiders, ervaren leraren en teams die professionalisering dichter bij de klas en regelmatig willen organiseren. Het gaat dus verder dan een studiedag en is wellicht ook veel impactvoller omdat het aansluit bij de leraar die op dat moment begeleid wordt.

Wat levert onderwijskundig coachen op?

Onderwijskundig coachen helpt scholen om professionele ontwikkeling concreet en duurzaam te maken. Leraren krijgen gerichte ondersteuning in hun eigen lespraktijk, coaches leren hoe zij collega’s effectief begeleiden en de school bouwt aan een cultuur waarin kennis, feedback, oefening en verbetering vanzelfsprekend worden.

Gaat onderwijskundig coachen alleen over didactiek?

Nee. Didactiek is belangrijk, maar onderwijskundig coachen gaat breder. Het kan gaan over instructie, oefening, feedback, controle van begrip, leerklimaat, motivatie, klassenmanagement, curriculumkeuzes en de manier waarop leerlingen leren. De kern is steeds: hoe versterken we het leren van leerlingen door beter onderbouwd handelen van leraren?

Wat is de rol van de schoolleiding?

De schoolleiding is cruciaal. Omdat onderwijskundig coachen een schoolbrede keuze is, moet de schoolleiding zorgen voor richting, tijd, ruimte, prioriteit en borging. Zonder eigenaarschap op schoolniveau blijft coaching snel afhankelijk van één enthousiaste collega. Met duidelijke sturing wordt het onderdeel van duurzame onderwijsverbetering.

Wat is de rol van de coach?

De coach helpt leraren om hun lespraktijk te versterken door observatie, feedback, onderwijskundige duiding en gerichte oefening. De coach is geen beoordelaar en ook niet de enige eigenaar van de onderwijsontwikkeling. De coach ondersteunt het leren van collega’s binnen een bredere schoolbrede aanpak.

Is onderwijskundig coachen bedoeld voor startende leraren?

Niet alleen. Onderwijskundig coachen is waardevol voor startende én ervaren leraren. Iedere leraar kan zijn of haar handelen verder versterken wanneer coaching gekoppeld wordt aan kennis over leren en lesgeven, gerichte feedback en doelbewuste oefening.

Hoe wordt onderwijskundig coachen duurzaam geborgd?

Borging ontstaat door het niet als los project te organiseren. De school werkt continu aan een gedeelde kennisbasis, een gezamenlijke taal, duidelijke rollen, tijd voor coaching, betrokken schoolleiding en een gefaseerde invoering. Zo wordt coaching onderdeel van hoe de school werkt aan onderwijskwaliteit.

Waarom werkt Academica met How Teaching & Learning Happens?

How Teaching & Learning Happens helpt leraren om kennis op te bouwen over een normatief kader rondom leren en lesgeven. Die kennis vormt binnen het traject geen losse toevoeging, maar wordt verbonden aan coaching en handelen in de klas. Zo ontstaat een gedeelde basis van waaruit leraren en coaches samen kunnen werken aan betere lessen.

Waarom werkt Academica met Steplab?

Steplab ondersteunt het coachingsproces met een duidelijke structuur voor observatie, feedback en oefening. Het helpt om coaching concreet, herhaalbaar en zichtbaar te maken, zodat leraren gericht kunnen werken aan kleine verbeterstappen in hun eigen lespraktijk.

Past dit traject bij onze school als we nog geen coachingscultuur hebben?

Ja. Juist dan kan het traject helpen om coaching zorgvuldig en gefaseerd op te bouwen. Het begint niet met “iedereen moet meteen gecoacht worden”, maar met een bewuste schoolbrede keuze, een gedeelde kennisbasis en een haalbare start. Van daaruit kan de school coaching stap voor stap uitbreiden.

Is onderwijskundig coachen hetzelfde als beoordelen?

Nee. Onderwijskundig coachen is gericht op professionele groei, niet op beoordeling. De coach helpt de leraar om het eigen handelen te begrijpen, te versterken en doelgericht te oefenen. Voor duurzame impact is het belangrijk dat coaching veilig, ontwikkelingsgericht en duidelijk gescheiden van beoordeling wordt georganiseerd.

Hoe snel zie je resultaat?

Dat hangt af van de startsituatie, de gekozen aanpak en de mate waarin de school tijd en ruimte maakt voor coaching. Vaak worden eerste verbeteringen zichtbaar in concrete lesroutines en gedeelde taal binnen het team. Duurzame verandering vraagt echter om herhaling, oefening en borging over langere tijd.

Wat vraagt het van leraren?

Van leraren vraagt het openheid om samen naar de lespraktijk te kijken, bereidheid om nieuwe kennis te verbinden aan het eigen handelen en ruimte om gericht te oefenen. Het traject is niet bedoeld om leraren te controleren, maar om hen sterker te maken in hun professionele handelen. 

Wat vraagt het van de school?

Van de school vraagt het een duidelijke keuze: onderwijskundig coachen wordt geen los initiatief van één collega, maar onderdeel van de professionele cultuur. Dat betekent tijd organiseren, rollen verduidelijken, schoolleiding betrekken, gefaseerd invoeren en zorgen dat kennisontwikkeling, feedback en oefening structureel terugkomen. We Kwaliteitscoördinator kan hier een hele goede rol in spelen vanuit de rol van leercoördinator.

Data en locaties

Locatie
De bijeenkomsten vinden plaatsen op onze locatie in Amsterdam, nabij het Rijksmuseum. Het adres van Academica is Weteringschans 28, 1017 SG. Wij zijn zowel met het openbaar vervoer als met de auto goed bereikbaar.

InCompany
Data & locatie voor InCompany studiedagen worden over in overleg ingepland. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden.

Bereikbaarheid Academica
Openbaar vervoer
Plan je reis naar Academica via 9292 of NS.

Vanaf Amsterdam Centraal en Amsterdam Zuid zijn we het snelst bereikbaar met metro 52. Na het uitstappen bij metrostation Vijzelgracht is het nog enkele minuten lopen naar Academica.

• Vanaf Amsterdam Centraal: metro 52 richting Zuid. Uitstappen bij metrostation Vijzelgracht, uitgang Weteringschans.
• Vanaf Amsterdam Zuid: metro 52 richting Noord. Uitstappen bij metrostation Vijzelgracht, uitgang Weteringschans.

Auto
Plan je reis naar Academica via Google Maps. In de omgeving zijn er bewaakte parkeergarages. Voordelig parkeren is mogelijk op P+R locaties, waarna de reis kan worden voortgezet met het openbaar vervoer. Wij adviseren de P&R RAI of P&R Noord. Metro 52 brengt je vanaf beide P&Rs naar de halte Vijzelgracht. Academica ligt op enkele minuten lopen van metrostation Vijzelgracht.

Kijk voor meer informatie over kosten en mogelijkheden op de website van de RAI.