Het veranderprogramma de School als Professionele Leergemeenschap en High Performing Schools draaien niet om losse trainingsdagen of snelle oplossingen. Het is een traject waarin scholen bewust inzetten op parallelle verandering: tegelijk werken aan het leren van professionals én aan het organiseren van de school met als doel duurzame schoolontwikkeling door de leraar centraal te zetten.
Wat vraagt effectief leren van leerlingen? En welke keuzes vraagt dat van leraren, teams, leiderschap en de organisatie zelf?
Tijdens het traject bewegen deelnemers voortdurend tussen deze twee lijnen. Wat leer ik hier? En: wat betekent dit voor mijn school, mijn team en mijn rol binnen de leidende coalitie? Een lesdag binnen dit programma is daarmee nooit alleen een studiedag, maar een oefenruimte voor duurzame verandering.
Tijdens deze dagen wordt, aan de hand van wetenschappelijke inzichten, praktische oefeningen en confronterende vragen, zichtbaar hoe leren, leiderschap en organiseren samenkomen. In dit blog zoomen we in op wat er gebeurt tijdens zo’n lesdag. Niet zozeer op de inhoud zelf, maar op de context: hoe scholen tijdens dit traject al parallel werken aan duurzame schoolontwikkeling binnen hun eigen praktijk.
De dag start met een recap. “Herhalen geldt niet alleen in de klas, maar ook hier.”
Een ogenschijnlijk eenvoudige uitspraak, maar precies hier raakt het traject de kern. Duurzame verbetering vraagt om vertraging, herhaling en samenhang. Niet steeds iets nieuws, maar steeds dieper begrijpen wat (niet) werkt.
Voor de leidende coalitie is dit een cruciaal uitgangspunt. Parallel veranderen betekent dat inzichten niet blijven hangen in de opleiding, maar steeds opnieuw worden verbonden aan keuzes in de school: in lessen, in teamafspraken en in de manier waarop de organisatie is ingericht.
Vanaf de start van de dag worden wetenschappelijke inzichten expliciet verbonden aan de praktijk. De instructieprincipes van Rosenshine en de EDI-principes worden bijvoorbeeld niet gepresenteerd als losse theorie, maar als fundament onder effectief handelen; precies zoals duurzame schoolontwikkeling dat beoogt.
Met een dosis humor (“Ja, soms zit je intelligentie je in de weg hè?”) vraagt de docent deelnemers bijvoorbeeld de EDI-principes op te schrijven. Dat werkt confronterend. Want als deze principes zo belangrijk zijn voor leren, in hoeverre zijn ze dan ook echt onderdeel van het dagelijks professioneel handelen?
Het ongemak dat ontstaat, is geen bijvangst maar het doel. In onze veranderprogramma’s is dit het moment waarop leren, visievorming en organiseren elkaar raken. Niet om te beoordelen, maar om samen zichtbaar te maken waar routines nog sterker kunnen worden.
Bij de opdracht rondom de tien instructieprincipes van Rosenshine gaan deelnemers met elkaar in gesprek. Met behulp van ondersteunend beeldmateriaal reconstrueren zij gezamenlijk de principes uit het geheugen. Niet door te zoeken, maar door actief te herinneren.
Volgens de deelnemers zelf ligt hier een belangrijk handvat voor de praktijk: het doelgericht inzetten van beeldmateriaal dat tekst ondersteunt. Niet als didactisch trucje, maar als bewuste ontwerpkeuze die leren efficiënter maakt.
Hier wordt parallelle verandering concreet. Wat deelnemers hier ervaren, nemen zij mee terug naar hun school. Niet alleen naar hun eigen lessen, maar ook naar gesprekken over didactische afspraken, kwaliteitscriteria en professionele ontwikkeling binnen het team.
Verandering gaat ook over scherp blijven en ruimte hebben om de discussie durven aan te gaan. Wanneer een deelnemer een mening deelt over een oefening. “Is dat iets wat wij graag roepen, of is dat daadwerkelijk onderzocht?”
Parallel veranderen vraagt om leiderschap dat niet alleen richting geeft, maar ook voortdurend het gesprek voert over onderbouwing, effectiviteit en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor leren.
In een rollenspel laat de docent zien hoe gemakkelijk we vervallen in ineffectieve routines. Ze speelt een passieve docent en stelt de bekende vraag: “Heb je alles begrepen?” Het antwoord blijft uit. Logisch, want wat leerlingen niet weten, weten ze immers niet.
Door dit voorbeeld wordt zichtbaar hoe belangrijk het is om begrip actief te controleren, met bewezen methodes. De docent zet deze uiteen en gebruikt opnieuw ondersteunende illustraties. Volgens de laatste wetenschappelijke inzichten weten we dat het combineren van beeld en tekst leidt tot efficiënter en duurzamer leren voor leerlingen én voor professionals.
Ook hier wordt de parallel zichtbaar: wat werkt in de klas, geldt net zo goed voor leren binnen teams en organisaties.
Deze lesdag laat zien dat deze dag geen programma is dat je even uitrolt, maar een beweging die je vormgeeft. Het vraagt om een leidende coalitie die parallelle verandering mogelijk maakt door o.a.:
• leren en organiseren voortdurend met elkaar te verbinden;
• wetenschap te gebruiken als richtinggevend;
• ruimte te maken voor reflectie, dialoog en ongemak;
• en zelf het voorbeeld te geven in leren, bijstellen en doorontwikkelen.
Verandering gebeurt niet alleen in plannen of beleidsdocumenten, maar juist in dit soort momenten: in gesprekken, in oefeningen, in het gezamenlijk bevragen van routines. Tijdens deze dag maar ook daarna.
En precies daar, midden in een lesdag, krijgt duurzame schoolontwikkeling daadwerkelijk vorm.
Herken je de vragen die in deze lesdag zichtbaar worden? Werk je in jouw school ook aan het versterken van leren, leiderschap en organisatie en zoek je naar samenhang en duurzaamheid?
Het traject de school als PLG of High Performing Schools ondersteunt scholen bij het realiseren van parallelle verandering: leren verbeteren in de klas én tegelijk bouwen aan een professionele schoolorganisatie. Niet met losse interventies, maar vanuit wetenschappelijk onderbouwde principes en een krachtige leidende coalitie.
Neem een kijkje bij onderstaande trajecten of neem vrijblijvend contact op en spar met ons over hoe jullie nog gerichter kunnen werken aan duurzaam beter onderwijs met behulp van een PLG met goed functionerende leerteams.