Jeanine Petronilia bij Visio vertelt over Kansengelijkheid en hoge verwachtingen
Wat gebeurt er als een school besluit dat hoge verwachtingen geen persoonlijke overtuiging meer mogen zijn, maar een gezamenlijke norm? Bij Visio Grave begon het met een fundamentele vraag: doen wij écht recht aan de ontwikkelkracht van al onze leerlingen?
In het speciaal onderwijs is zorg vanzelfsprekend. Maar leren? Leren vraagt om expliciete hoge verwachtingen, om eenduidig leraargedrag en om een gedeelde pedagogisch-didactische visie. Met het HERO Startprogramma koos Visio Grave bewust voor verdieping: niet als losse scholing, maar als startpunt van duurzame teamontwikkeling. Van impliciete aannames naar expliciete ambities. Van individuele aanpak naar gezamenlijk handelen. Van goede bedoelingen naar meetbare impact.
In dit verhaal delen zij hoe HERO heeft bijgedragen aan rust, duidelijkheid en professionele scherpte en hoe zij de komende vijf jaar bouwen aan een cultuur waarin hoge verwachtingen vanzelfsprekend zijn voor iedere leerling.
Waarom hebben jullie gekozen voor het HERO Startprogramma?
Alle leerlingen (en ook medewerkers) hebben er recht op dat een ander hoge verwachtingen van hen heeft. Dus ook onze leerlingen op het speciale onderwijs. Met betrekking tot pedagogisch-didactisch handelen merkten we door flitsbezoek, andere observaties en ook inspectiebezoek een behoefte aan scholing over hoge verwachtingen in theorie en praktijk.
Wat hoopten jullie te bereiken vóórdat jullie met het programma begonnen?
We wilden dat het gehele team grondige kennis kreeg van hoge verwachtingen aan de hand van het boek van Christine Rubie-Davies en de begeleiding vanuit Academica. Aan de hand van dezelfde opgedane kennis, hoopten we dat het toepassen van hoge verwachtingen niet meer leerkrachtafhankelijk zou zijn, maar een gedragen visie en uitwerking in het gehele team zou krijgen, waardoor alle leerlingen de kans krijgen om zich optimaal te ontwikkelen en hogere leeropbrengsten bereikt worden.
Hoe zou je de situatie op school omschrijven vóór deelname aan het HERO Startprogramma?
Er was kennis over gedragsverwachtingen, routines en afspraken, alleen werden deze in de praktijk niet door iedereen toegepast. Ook werd er, vanuit de goede bedoelingen, vaker vanuit lage verwachtingen naar leerlingen gekeken. Of was het ‘zorgen voor de leerling’ belangrijker dan het leren van de leerling.
"Alle leerlingen – óók in het speciaal onderwijs – hebben er recht op dat een ander hoge verwachtingen van hen heeft."
In hoeverre was het programma relevant en toepasbaar binnen jullie eigen context?
We konden de kennis goed toepassen in onze dagelijkse lespraktijk. De opdrachten in het leerportaal waren relevant en zorgden voor goede reflectie bij leraren en ondersteuners. Ook zijn er goede gesprekken op gang gekomen.
Hoe hebben de teamleden gereageerd op de focus op hoge verwachtingen?
Wij hebben vorig schooljaar besloten dat de focus dit schooljaar op het pedagogisch-didactisch handelen zou liggen. In gezamenlijkheid hebben we besloten dat de scholing HERO voor ons de beste scholing was om een verdiepingsslag te maken in optimale ontwikkeling voor onze leerlingen. De meeste collega’s stonden hierachter. Wat we wel merken is dat het HERO-programma vanzelfsprekender is en ook al bekender bij onze SO-collega’s dan bij onze VSO-collega’s.
Welke veranderingen hebben jullie inmiddels gezien in de manier van werken van leraren?
In het SO zijn heldere gedragsverwachtingen opgesteld met vaste routines en afspraken waar iedere groep zich aan houdt. Dit leidt tot meer rust en duidelijkheid in de groepen en op de gang. Daarnaast is er meer eenduidigheid in de juiste formulering van doelen en het (flexibel) groeperen. Ook vindt hier meer gesprek over plaats. Laatst hebben we via Forms geïnventariseerd op welke aspecten van HERO zij zich bekwaam voelen, enigszins bekwaam of niet bekwaam. Wat betreft het geven van de juiste feedback voelt het grootste gedeelte van de collega’s zich enigszins bekaam. Op de andere onderdelen voelen zij zich meer bekwaam.
Hoe heeft het programma bijgedragen aan de ontwikkeling van het team als geheel?
Er vindt een teamontwikkeling plaats waarbij hoge verwachtingen vanzelfsprekend zijn. We spreken elkaar ook aan als een collega vanuit lage verwachtingen spreekt. Ook is er meer onderling gesprek over hoge verwachtingen en hoe deze te realiseren.
Net als Jeanine Petronilia bij Visio de Kansengelijkheid en hoge verwachtingen ervaren?
Meer weten over het HERO startprogramma?Hoe hebben jullie de inzichten uit het HERO-programma ingebed in jullie schoolpraktijk?
Wij herijken op dit moment onze visie op leren vanuit het visiekwadrant van Academica. Inzichten uit HERO worden hierin meegenomen. Daarnaast maken wij een ambitiekaart en lange-termijn-planning voor implementatie waarbij we vanuit het principe van backwards designing werken. Ook komt er een kwaliteitskaart ‘gedragsverwachtingen, routines en afspraken’ waarbij onze afspraken bij moeilijk verstaanbaar gedrag een onderdeel gaan worden van deze kwaliteitskaart.
Flitsbezoeken van coördinatoren en lesobservaties van de schoolleider gaan onder andere over de inzichten van HERO.
Wat zou je andere scholen adviseren die overwegen om het HERO Startprogramma te volgen?
Doen! Het programma zorgt voor kennisverdieping van het team en meer eenduidig handelen, waardoor hogere leeropbrengsten bereikt wordt. Het zorgt echt voor een optimaliseringsslag in het professioneel handelen van het team.
"Het programma zorgt voor meer eenduidig handelen – en dat zie je terug in de leeropbrengsten"
Wat zijn volgens jullie de belangrijkste lessen uit dit traject?
-
Hoge verwachtingen vragen om eenduidig leraargedrag. De kenmerken die horen bij de leraar met hoge verwachtingen.
-
Hoe we ervoor kunnen zorgen dat we groepsgericht benaderen ipv individueel binnen een specialistische setting (flexibel groeperen).
-
Hoe we onze onbewuste aannames en daarmee lage verwachtingen kunnen herkennen en bewust omzetten naar hoge verwachtingen en dit met elkaar delen.
-
Wat goede feedback is op verschillende niveaus (zelfregulering van leerlingen).
-
Hoe we een goed doel opbouwen, formuleren en checken of het behaald is. En dat we dit allemaal op dezelfde manier doen.
Hoe kijken jullie naar de verdere ontwikkeling van onderwijs vanuit hoge verwachtingen
- We willen verwachtingen gaan meten: de verwachtingen zelf, het gedrag van leraren en het effect op leerlingen.
- We willen video-interactie training gaan inzetten als reflectietool.
- Doorleven van onze nieuwe visie waarbij hoge verwachtingen een nadrukkelijk onderdeel zijn: zorgen voor een zorgvuldige implementatie van het HERO-gedachtegoed.
- We nemen hier vijf jaar voor.
