Corlaer College vertelt over Van Intern Begeleider naar Kwaliteitscoördinator
Hoe zorg je ervoor dat kwaliteitszorg geen papieren werkelijkheid blijft, maar zichtbaar wordt in de les? Voor Siemon Beute en Jantine Jochemsen van het Corlaer College begint het antwoord bij de kern van onderwijs: het leren van leerlingen en het vakmanschap van de docent.
Siemon en Jantine werken vanuit een sterke overtuiging dat onderwijskwaliteit niet ontstaat door losse initiatieven, maar door samenhang, focus en een gedeelde professionele taal. Vanuit hun expertise in onder meer cognitieve psychologie, didactiek, groepsdynamisch werken en data kijken zij steeds scherper naar de vraag:
Wat werkt écht in de klas, en hoe zorgen we ervoor dat dit schoolbreed wordt gedragen?
In dit interview vertellen zij hoe de leergang Kwaliteitscoördinator hun rol binnen de school heeft verdiept. Ze beschrijven hoe hun werk verschoof van reageren op de waan van de dag naar strategisch meedenken over onderwijsontwikkeling, professionalisering en curriculum. Ook laten ze zien hoe wetenschappelijke inzichten, bijvoorbeeld over effectieve instructie en klassenmanagement, op het Corlaer College worden vertaald naar concrete keuzes in de lespraktijk.
Hun verhaal laat zien dat de Kwaliteitscoördinator meer is dan iemand die processen bewaakt. Het is een onderwijskundig professional die verbinding brengt tussen visie, didactiek, data en dagelijks handelen in de klas. Juist daar ontstaat duurzame schoolontwikkeling: niet naast het onderwijs, maar midden in de les.
Wat was de belangrijkste reden om deze leergang te volgen?
Onze voornaamste behoefte was om bestaande kennis van cognitieve psychologie te verdiepen en op een duidelijke manier te kunnen verwoorden hoe leren werkt en wat dit betekent voor het lesgeven. Binnen de school zagen we een grote hoeveelheid aan initiatieven, die echter niet altijd tot een merkbare waardevermeerdering leidden. Dit versterkte bij ons de noodzaak aan meer samenhang en focus.
Daarnaast speelde de overtuiging mee dat de docent de doorslaggevende factor is in het leerproces van de leerling. Wij zien docentschap als een hoogwaardig ambacht, waarbij het didactisch handelen van de docent de grootste impact heeft op de leeropbrengsten. De leergang stelt ons in staat om collega’s niet alleen te adviseren, maar ook vanuit de theorie praktisch te onderbouwen waarom een specifieke aanpak effectief is.
"Wanneer financiën of imago belangrijker zijn dan wetenschappelijke inzichten, gaat dit direct ten koste van de leerresultaten en het welzijn van leerlingen. "
Welke inzichten hebben jullie kijk op kwaliteitszorg het meest veranderd?
Kwaliteitszorg is geen losstaand onderdeel, maar een integraal systeem waarvoor iedereen binnen de school een directe verantwoordelijkheid draagt. Het gaat om een gezamenlijke kwaliteitsfocus waarbij acties op elk niveau effect hebben op het geheel. Zo is de vaksectie verantwoordelijk voor het kritisch analyseren van toetsdata, terwijl de individuele docent de verantwoordelijkheid neemt om leerstrategieën structureel in te bedden in de les.
Een belangrijk inzicht is dat een duurzame ontwikkeling vraagt om een fundamentele visie op onderwijs. Wanneer financiën of imago belangrijker zijn dan wetenschappelijke inzichten, gaat dit direct ten koste van de leerresultaten en het welzijn van leerlingen. Werken vanuit ambities en doelen: van visie naar concrete uitvoering. Expliciete en een beperkt aantal doelstellingen draagt bij aan focus en daarmee rust in de organisatie.
Wat vraagt de rol van kwaliteitscoördinator van de schoolorganisatie?
De schoolorganisatie dient de kwaliteitscoördinator te erkennen als een professional die het team in staat stelt de onderwijskwaliteit te verhogen. In de praktijk vraagt dit om een duidelijke positie en het juiste mandaat. De kwaliteitscoördinator krijgt daarom een structurele plek in de schoolleiding. Vanuit die positie wordt gezamenlijk de koers bepaald, waarbij de rol van kwaliteitscoördinator primair adviserend is. Deze reiken de kaders en de onderbouwing aan, zodat de schoolleiding en het team op basis van feiten de juiste keuzes kunnen maken.
Op welke manier kijken jullie nu anders naar je eigen rol binnen de school?
Onze rol is fundamenteel veranderd. De is verschoven van een initiatiefnemer op afdelingsniveau naar een onderwijskundig professional op schoolniveau. Waar we voorheen vaak reageerden op de ‘waan van de dag’, kijken we nu vanuit een breder perspectief naar de school.
Concreet betekent dit dat we de schoolleiding strategisch adviseren over de professionalisering van de school als geheel. We voeren samen de inhoudelijke dialoog over didactiek en klassenmanagement en richten ons het komende jaar specifiek op de doorontwikkeling van het curriculum.
Welke veranderingen zijn in de school zichtbaar geworden door deze nieuwe aanpak?
Een van de meest tastbare resultaten is de ontwikkeling van de 'les op het Corlaer College'. Deze is gefundeerd op wetenschappelijke inzichten van onder meer Rosenshine (2012) en Willingham (2023). Door gericht te investeren in gezamenlijke studiedagen en workshops ontstaat er een gedeelde professionele taal.
Daarnaast is de positie van de kwaliteitscoördinator verstevigd. We treden nu op als een volwaardige gesprekspartner voor de schoolleiding. Dit zorgt voor een directe lijn tussen wetenschappelijke onderbouwing en het schoolbeleid.
Om deze beweging duurzaam te verankeren zetten we een schoolbreed kwaliteitsteam op, met twee pijlers: didactiek en data. Deze nieuwe structuur waarborgt continuïteit en zorgt ervoor dat we afdelingsoverstijgend en consistent kunnen werken aan de onderwijskwaliteit, los van de waan van de dag.
Onze verantwoordelijkheid ligt nu veel meer in het bewaken van de samenhang. In een school zijn altijd veel goede initiatieven, maar die leiden niet automatisch tot waardevermeerdering. Vanuit onze verdiepte kennis van de cognitieve psychologie, veranderkunde en persoonlijk leiderschap kunnen we nu helder onderbouwen waarom bepaalde keuzes effectief zijn. Zo ondersteunen we collega’s niet alleen praktisch met workshops en studiemomenten, maar versterken we hen ook in hun vakmanschap.
"Concreet betekent dit dat we de schoolleiding strategisch adviseren over de professionalisering van de school als geheel."
Hoe ziet de samenwerking met de schoolleiding en docenten er momenteel uit?
De samenwerking uit zich allereerst in een gezamenlijke focus op de kern van ons werk: de lespraktijk. We werken nu met een systematiek van lesobservaties die gebaseerd is op effectieve instructie. Vanuit dit kader wordt het gesprek gevoerd over goed onderwijs.
In de dagelijkse praktijk merken we dat er vaker en gerichter wordt gesproken over ‘goed onderwijs’. Er is een groeiende erkenning voor het docentschap als ambacht. We investeren structureel in de expertise van de docent door theoretische kennis over didactiek direct te vertalen naar het handelen in de klas. Hierdoor is onze rol verschoven van controleren naar het gezamenlijk opbouwen van een sterke onderwijscultuur.
Kunnen jullie een voorbeeld geven van een succesvol verbeterproces?
Een concreet voorbeeld is de doorontwikkeling van het Groepsdynamisch werken (GDW). In dit proces hebben we de sociale dynamiek in de klas nadrukkelijk verbonden aan het leerproces door gebruik te maken van het ‘didactisch klaverblad’ (Oldeboom, 2020). Door gedragsverwachtingen en regels expliciet te maken, creëren we een voorspelbaar en positief leerklimaat. Dit vormt de noodzakelijke basis voor wat wij nu de 'les op het Corlaer College' noemen: een systematiek waarbij vaste onderdelen uit de effectieve didactiek de standaard vormen. Dit betekent dat we niet langer varen op intuïtie, maar structureel technieken inzetten zoals controle van begrip en het activeren van alle leerlingen.
Wat is jullie advies aan andere IB’ers of zorgcoördinatoren die deze overstap overwegen?
Ons advies is kort maar krachtig: doen! Zorg ervoor dat je investeert in je eigen scholing om je kennis over cognitieve psychologie, didactiek, klassenmanagement, professionalisering en veranderkunde te vergroten en aan te scherpen. Dit fundament is een onmisbare basis waar je in de praktijk op voortbouwt.
Zie deze scholing niet alleen als een persoonlijke verrijking van je kennis en vaardigheden, maar ook als een kans om samen met vakgenoten uit het hele land te studeren. Juist door die uitwisseling ontstaat het krachtige gevoel onderdeel te zijn van een landelijke beroepsgroep.
