Masterclass: Onderwijsillusies

Binnen onderwijsontwikkeling worden beslissingen vaak genomen op basis van wat zichtbaar, meetbaar of direct ervaarbaar is in het moment. Betrokkenheid tijdens de les, positieve leerlingfeedback, hoge cijfers of ogenschijnlijk zelfstandig werken worden gemakkelijk geïnterpreteerd als indicatoren van effectief leren.

De cognitieve wetenschap laat echter zien dat deze signalen geen betrouwbare aanwijzing zijn voor duurzame kennisopbouw. Het onderscheid tussen prestatie en leren, tussen activiteit en begrip, en tussen motivatie en kennisverwerving is fundamenteel — maar wordt in de dagelijkse praktijk regelmatig onvoldoende expliciet gemaakt.

In deze digitale masterclass verdiept onze professors en co-auteur van het recent vertaalde boek Onderwijs Illussies Jim Heal (docent binnen onze Master voor leraren, de Master voor Kwaliteitscoördinatoren & Master voor schoolleiders) het concept onderwijsillusies: hardnekkige misinterpretaties van wat leren zichtbaar maakt en wat leren daadwerkelijk veroorzaakt. Niet om bestaande praktijken simplistisch te bekritiseren, maar om te onderzoeken hoe scholen systematisch kunnen sturen op wat aantoonbaar bijdraagt aan duurzame leerresultaten.

De centrale vraag luidt:

Hoe richten we ons onderwijs zó in dat duurzame kennisopbouw leidend is in plaats van prestaties op de korte termijn

Daarbij wordt expliciet ingezoomd op drie rollen:

• De directeur  als architect van een consistente, evidence-informed instructievisie en professionele cultuur.
• De leraar — als  didactisch expert die bewust onderscheid maakt tussen leeractiviteit en leerresultaat.
• De Kwaliteitscoördinator — als onafhankelijk adviseur en die analyseert, adviseert en coacht vanuit kennis van hoe leren werkt.

In deze masterclass staan de meest hardnekkige onderwijsillusies centraal: overtuigingen die logisch en herkenbaar lijken, maar die niet noodzakelijk leiden tot duurzaam leren.

We verkennen onder meer:

• de illusie dat zichtbare betrokkenheid gelijkstaat aan leren;
• de illusie dat goede prestaties tijdens de les of toets betekenen dat kennis beklijft;
• de illusie dat motivatie een voorwaarde is voor kennisopbouw;
• de illusie dat zelfstandig werken automatisch leidt tot diep begrip;
• de illusie dat meetbare output hetzelfde is als onderwijskwaliteit.
  
  

Vanuit cognitief-wetenschappelijke inzichten wordt telkens het onderscheid gemaakt tussen wat leren zichtbaar maakt en wat leren daadwerkelijk veroorzaakt. Daarbij wordt expliciet gekeken naar de rol van geheugen, voorkennis, oefening, feedback en instructiekwaliteit.

Vervolgens wordt verkend wat deze inzichten betekenen voor drie professionele rollen:

• hoe een directeur voorkomt dat beleid gestuurd wordt door schijnindicatoren;
• hoe een leraar in het dagelijks handelen onderwijsillusies kan herkennen en doorbreken;
• hoe een kwaliteitscoördinator teams kan ondersteunen met een scherp, onderbouwd begrippenkader rond leren.

De masterclass verbindt zo het ontmaskeren van onderwijsillusies direct aan professionele sturing en didactische keuzes in de praktijk.

Datum: 16 november 2026

Tijd: 16:00 - 17:00

Locatie: online

Je kunt eenvoudig en eenvoudig aanmelden via de rode button op bovenstaande pagina. Afhankelijk van je inschrijving krijg je 1 week of 1 dag van te voren de bijbehorende persoonlijke toegangslink toegestuurd. 

Klik op bovenstaande rode button om je in te schrijven,

er is plek voor 100 deelnemers dus wees er snel bij!