- Van individuele ondersteuning naar een sterke, inclusieve schoolorganisatie.
- Leer van andere onderwijspraktijken tijdens twee praktijkbezoeken
- Wetenschappelijk onderbouwde aanpak voor inclusief en rechtvaardig onderwijs
Introductie
Van passend onderwijs naar een inclusieve schoolorganisatie
Hoe zorg je ervoor dat meer leerlingen goed onderwijs kunnen volgen, zich optimaal ontwikkelen en volwaardig deelnemen aan het schoolleven? En hoe geef je als schoolleider richting aan deze ontwikkeling, terwijl de mogelijkheden, ondersteuningsbehoeften en maatschappelijke verwachtingen steeds veranderen?
Nederland werkt richting 2034 aan inclusiever onderwijs. Dat vraagt meer dan een andere inrichting van leerlingenzorg. Het vraagt om een fundamentele versterking van de schoolorganisatie, waarin goed onderwijs, hoge verwachtingen, professionele samenwerking en passende ondersteuning elkaar versterken.
In de vierdaagse module Leiderschap naar inclusief onderwijs leer je hoe je deze ontwikkeling als onderwijsleider vormgeeft. Je verdiept je in wetenschappelijke inzichten over leren, lesgeven, kansengelijkheid en inclusie. Daarnaast onderzoek je hoe je samen met je team een sterke onderwijsbasis ontwikkelt, waarin verschillen tussen leerlingen niet automatisch leiden tot lagere verwachtingen of beperktere ontwikkelkansen.
De module is gebaseerd op de principes van duurzame schoolontwikkeling. Het uitgangspunt is dat inclusief en rechtvaardig onderwijs onlosmakelijk verbonden zijn. Iedere leerling verdient toegang tot waardevol onderwijs, met ambitieuze doelen, effectieve instructie en ondersteuning die aansluit bij wat nodig is.
Je leert hoe je als leider voorkomt dat inclusief onderwijs voornamelijk een individueel zorgvraagstuk wordt. De nadruk ligt op het versterken van de kwaliteit van het primaire onderwijsproces, het toerusten van leraren, het organiseren van professionele leerteams en het duurzaam verbinden van onderwijs en ondersteuning.
Van visie naar uitvoering: je onderzoekt je eigen schoolcontext, leert van andere onderwijspraktijken en vertaalt nieuwe inzichten naar keuzes in leiderschap, schoolcultuur, onderwijsorganisatie en kwaliteitsbeleid.
Zo werk je niet alleen aan inclusiever onderwijs, maar aan een school die zich blijvend kan ontwikkelen in het belang van alle leerlingen.
Download de brochure of neem direct contact met ons op voor meer informatie
Voor wie
De module Leiderschap naar inclusief onderwijs is ontwikkeld voor leidinggevenden in het primair en voortgezet onderwijs die hun school willen voorbereiden op inclusiever onderwijs.
De module is bijzonder relevant voor:
- Schooldirecteuren en schoolleiders die verantwoordelijk zijn voor onderwijsontwikkeling en onderwijskwaliteit.
- Teamleiders, afdelingsleiders en andere onderwijsleiders die richting geven aan professionele teams.
- Onderwijsprofessionals met een leidinggevende of strategische verantwoordelijkheid voor passend en inclusief onderwijs.
- Leidinggevenden die de samenwerking tussen regulier en gespecialiseerd onderwijs willen versterken.
De opleiding is geschikt voor leiders die verder willen kijken dan individuele leerlingondersteuning en inclusief onderwijs willen verbinden aan de visie, onderwijspraktijk en duurzame ontwikkeling van hun school.
Programma
De module bestaat uit vier samenhangende lesdagen en twee praktijkbezoeken. Elke bijeenkomst verbindt wetenschappelijke kennis met praktijkvraagstukken en de leiderschapsopgave binnen de eigen school.
Bijeenkomst 1
Inclusief onderwijs: de maatschappelijke opdracht en jouw leiderschap
Je verkent wat inclusief en rechtvaardig onderwijs betekenen, welke uitdagingen in het Nederlandse onderwijs spelen en wat de ontwikkeling richting 2034 vraagt van schoolleiders en besturen. Je verdiept je in wetgeving, beleid en internationale perspectieven en onderzoekt de gevolgen voor de visie, cultuur en organisatie van jouw school. Centraal staan het ontwikkelen van urgentiebesef, het kritisch onderzoeken van bestaande aannames en het formuleren van jouw leiderschapsopgave.
Bijeenkomst 2
Effectieve didactiek als fundament onder inclusief onderwijs
Inclusief onderwijs begint bij een sterke onderwijsbasis. Je onderzoekt wat wetenschappelijk onderzoek laat zien over effectieve instructie, een kennisrijk curriculum, differentiatie, formatief handelen en schoolbreed gedrag.
Je leert hoe je leraren ondersteunt bij het bieden van onderwijs aan leerlingen met verschillende startposities, zonder het ambitieniveau onnodig te verlagen. Daarbij staat jouw rol in de kwaliteitsontwikkeling van het primaire proces centraal.
Bijeenkomst 3
Kansengelijkheid, hoge verwachtingen en een inclusieve schoolcultuur
Wat verwachten leraren van leerlingen en hoe beïnvloeden deze verwachtingen hun kansen? Je verdiept je in hoge verwachtingen, kansengelijkheid, meertaligheid, culturele diversiteit en het voorkomen van uitsluitingsmechanismen.
Je onderzoekt hoe verwachtingen zichtbaar worden in het curriculum, de instructie, leerlingbesprekingen en ondersteuningsbesluiten. Je leert hoe je een professionele cultuur stimuleert waarin leerlingen worden uitgedaagd én ondersteund.
Bijeenkomst 4
Onderwijs, zorg en leiderschap: samenhang organiseren en duurzaam borgen
Hoe organiseer je passende ondersteuning wanneer goed basisonderwijs alleen niet voldoende is? Je onderzoekt de samenwerking tussen leraren, kwaliteitscoördinatoren, ouders, samenwerkingsverbanden, gespecialiseerd onderwijs, jeugdhulp en andere partners.
Je verdiept je in het voorkomen van onnodige medicalisering, het benutten van specialistische expertise en het organiseren van heldere verantwoordelijkheden. Je leert hoe je gemaakte keuzes verankert in leerteams, schoolbrede afspraken en de kwaliteitscyclus.
Twee praktijkbezoeken: leren van andere onderwijscontexten
Tussen de vier lesdagen door bezoek je twee onderwijsinstellingen. Tijdens deze bezoeken onderzoek je hoe andere scholen omgaan met inclusie, onderwijskwaliteit, verwachtingen, ondersteuning en professionele samenwerking.
Je kijkt niet alleen naar wat scholen doen, maar vooral naar de keuzes in leiderschap en organisatie die hun aanpak mogelijk maken. De inzichten uit deze bezoeken gebruik je om kritisch te reflecteren op je eigen school en om nieuwe ontwikkelmogelijkheden te identificeren.
Na de opleiding
Verder ontwikkelen na deze module?
De school als Professionele Leergemeenschap (PLG)
Wil je inclusief onderwijs samen met je team verder vormgeven? In het traject De school als Professionele Leergemeenschap werk je aan een schoolorganisatie waarin leraren structureel samenwerken, kennis delen en gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor het leren van alle leerlingen. De ontwikkeling van het team wordt daarmee onderdeel van de dagelijkse onderwijspraktijk.
Master In. Leading and High Performing Education (MILE)
Wil je je verder verdiepen in effectief leiderschap en duurzame schoolontwikkeling? De MILE is een NVAO-erkende masteropleiding voor onderwijsleiders. Je ontwikkelt je vermogen om wetenschappelijk onderbouwde inzichten te verbinden met organisatieontwikkeling en de verbetering van onderwijsresultaten. Bekijk de MILE
Herregistratie – Professionele Leergemeenschap I en II
Wil je jouw leiderschap in een professioneel lerende school verder versterken? In de herregistratiemodules Professionele Leergemeenschap I enII verdiep je je in het ontwikkelen en begeleiden van professionele leerteams, gedeelde verantwoordelijkheid en duurzame onderwijsverbetering.
Veelgestelde vragen
De antwoorden op onderstaande veelgestelde vragen zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten, actuele onderwijsonderzoeken en het boek Duurzame schoolontwikkeling – De dynamiek van High Performing Schools (2025). Hierin staat de samenhang tussen inclusief en rechtvaardig onderwijs, effectief leiderschap en duurzame schoolontwikkeling centraal. Waar relevant zijn de inzichten aangevuld met actuele ontwikkelingen in beleid en onderwijspraktijk.
Wat is inclusief onderwijs?
Inclusief onderwijs betekent wat ons betreft dat kinderen en jongeren, ongeacht hun achtergrond of ondersteuningsbehoefte, zoveel mogelijk samen kunnen leren en volwaardig kunnen deelnemen aan het onderwijs. Daarbij krijgen leerlingen de ondersteuning en toerusting die nodig zijn om zich optimaal te ontwikkelen. Inclusie vraagt daarom niet alleen om individuele voorzieningen, maar ook om een sterke onderwijsbasis en een inclusieve schoolcultuur.
Wat is het verschil tussen passend onderwijs en inclusief onderwijs?
Passend onderwijs richt zich op het organiseren van een passende onderwijsplek en ondersteuning voor leerlingen die dat nodig hebben. Inclusief onderwijs gaat verder: het beoogt een onderwijsomgeving waarin verschillen tussen leerlingen zoveel mogelijk binnen de gezamenlijke schoolcontext worden opgevangen. Dit vraagt om veranderingen in onderwijskwaliteit, schoolcultuur, toegankelijkheid, samenwerking en ondersteuning.
Wat is de relatie tussen inclusief onderwijs en kansengelijkheid?
Inclusief onderwijs richt zich op toegang tot en deelname aan onderwijs. Kansengelijkheid en rechtvaardig onderwijs richten zich op de ontwikkelmogelijkheden en de kwaliteit van het onderwijs dat leerlingen ontvangen. Beide versterken elkaar: deelname aan onderwijs is pas betekenisvol als leerlingen ook toegang hebben tot ambitieuze doelen, een kennisrijk curriculum en effectieve begeleiding.
Waarom is leiderschap belangrijk voor inclusief onderwijs?
Schoolleiders bepalen mede de voorwaarden waaronder leraren en leerlingen succesvol kunnen zijn. Zij geven richting aan de visie, professionele cultuur, onderwijsorganisatie en samenwerking. Inclusief onderwijs vraagt daarom om leiders die niet alleen ondersteuning organiseren, maar ook investeren in de kwaliteit van het lesgeven, professionele ontwikkeling en duurzame schoolverbetering.
Hoe draagt effectieve didactiek bij aan inclusief onderwijs?
Effectieve didactiek helpt leraren om leerlingen met verschillende startposities goed onderwijs te bieden. Heldere leerdoelen, expliciete instructie, regelmatige begripscontroles, feedback en gerichte ondersteuning maken het mogelijk om beter aan te sluiten bij wat leerlingen nodig hebben. Hiermee wordt de basis van de school versterkt, terwijl specialistische ondersteuning beschikbaar blijft wanneer dat nodig is.
Hoe voorkom je dat inclusief onderwijs leidt tot meer werkdruk voor leraren?
Een belangrijke leiderschapsopgave is om inclusie niet te vertalen naar steeds meer individuele maatregelen voor afzonderlijke leraren. Door schoolbrede afspraken, sterke instructie, professionele leerteams, duidelijke verantwoordelijkheden en toegankelijke specialistische ondersteuning te organiseren, kan de school meer samenhang creëren. Of dat daadwerkelijk werkdruk vermindert, hangt af van de uitvoering en beschikbare randvoorwaarden.
Welke rol heeft de kwaliteitscoördinator bij inclusief onderwijs?
De kwaliteitscoördinator (KC'er) verbindt onderwijskwaliteit, professionele ontwikkeling en leerlingondersteuning. Vanuit de rollen van leercoördinator, trendanalist en zorgregisseur ondersteunt de KC'er leraren bij het verbeteren van onderwijs, het analyseren van leerlingontwikkeling en het organiseren van passende ondersteuning. De schoolleider en KC'er werken samen aan een preventieve, schoolbrede aanpak.
Hoe ga je bij inclusief onderwijs om met diagnoses en labels?
Diagnoses kunnen belangrijke informatie geven over ondersteuningsbehoeften, maar zijn niet automatisch een onderwijsaanpak. In de module onderzoek je hoe scholen onnodige medicalisering voorkomen door eerst naar de onderwijscontext, het curriculum, de didactiek en de leeromgeving te kijken. Specialistische diagnostiek en hulp blijven belangrijk wanneer de situatie daarom vraagt.
Wat betekent de ambitie richting inclusief onderwijs in 2034?
Nederland werkt richting 2034 aan inclusiever onderwijs. De bedoeling is dat meer leerlingen waar mogelijk dichtbij huis en samen met andere leerlingen onderwijs kunnen volgen. Hoe dit in iedere regio en school precies wordt georganiseerd, blijft onderwerp van verdere beleidsontwikkeling. In de module leer je hoe je als schoolleider al richting kunt geven aan deze veranderopgave.
Wat is de rol van speciaal onderwijs bij inclusief onderwijs?
Gespecialiseerd onderwijs beschikt over waardevolle expertise op het gebied van onderwijs en ondersteuning aan leerlingen met specifieke behoeften. Inclusiever onderwijs vraagt om sterkere samenwerking en kennisuitwisseling tussen regulier en gespecialiseerd onderwijs. Daarbij blijft het van belang dat leerlingen toegang krijgen tot de expertise en onderwijsomgeving die zij nodig hebben.
Voor wie is de module Leiderschap naar inclusief onderwijs bedoeld?
De module is bedoeld voor schoolleiders, directeuren, teamleiders en andere leidinggevenden in het primair en voortgezet onderwijs. Zij is vooral relevant voor professionals die inclusief onderwijs willen verbinden aan onderwijskundig leiderschap, schoolontwikkeling en de organisatie van ondersteuning.
Hoe lang duurt de module inclusief onderwijs?
De module Leiderschap naar inclusief onderwijs bestaat uit vier lesdagen en twee praktijkbezoeken. De vier lesdagen behandelen de maatschappelijke opdracht, effectieve didactiek, hoge verwachtingen en kansengelijkheid, en de verbinding tussen onderwijs, zorg en leiderschap.
Is de module inclusief onderwijs geaccrediteerd voor het Schoolleidersregister?
Voor de module is accreditatie voorzien. In het voorstel van Academica wordt uitgegaan van ongeveer 30 tot 40 herregistratiepunten, maar dit aantal is nog niet definitief bevestigd. De actuele accreditatiestatus en het aantal punten worden bekendgemaakt zodra deze zijn vastgesteld.
Welke opleiding kan ik volgen na de module inclusief onderwijs?
Na de module kun je je verder verdiepen in de school als Professionele Leergemeenschap, de Master In. Leading and High Performing Education (MILE) of een herregistratieprogramma voor schoolleiders gericht op professionele leergemeenschappen. Welke vervolgopleiding passend is, hangt af van je ervaring en ontwikkeldoelen.
Is deze module geaccrediteerd?
De module Leiderschap naar inclusief onderwijs is momenteel nog niet geregistreerd bij Ascenda. Academica is bezig met deze aanvraag. Zodra de aanvraag is goedgekeurd, communiceren wij hoeveel herregistratiepunten de module oplevert. Tot die tijd kunnen er geen herregistratiepunten worden gegarandeerd.
Is de module onderdeel van een masteropleiding en levert deze vrijstellingen op?
Nee, Leiderschap naar inclusief onderwijs is een zelfstandige professionaliseringsmodule en maakt geen formeel onderdeel uit van een masteropleiding. De module biedt verdieping op het gebied van inclusief onderwijs en onderwijskundig leiderschap, maar leidt niet tot studiepunten of vrijstellingen binnen een masteropleiding. Wil je een masteropleiding volgen? Bekijk dan onze Masteropleiding voor schoolleiders (MILE).
Data en locaties
We werken momenteel aan nieuwe startmomenten
Wil je als eerste weten wanneer inschrijven weer kan? Laat het ons weten, dan houden wij je op de hoogte.
Wil je starten met je team?
Voor InCompany-trajecten hoeven jullie niet te wachten op nieuwe startmomenten. We plannen deze programma's volledig op maat op het moment dat voor jullie werkt, in jullie tempo en eventueel op jullie locatie. Laat weten wat je nodig hebt, dan denken we mee en meten we met je mee.
Locatie
De bijeenkomsten vinden plaatsen op onze locatie in Amsterdam, nabij het Rijksmuseum. Het adres van Academica is Weteringschans 28, 1017 SG. Wij zijn zowel met het openbaar vervoer als met de auto goed bereikbaar.
InCompany
Data & locatie voor InCompany studiedagen worden over in overleg ingepland. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden.
Bereikbaarheid Academica
Openbaar vervoer
Plan je reis naar Academica via 9292 of NS.
Vanaf Amsterdam Centraal en Amsterdam Zuid zijn we het snelst bereikbaar met metro 52. Na het uitstappen bij metrostation Vijzelgracht is het nog enkele minuten lopen naar Academica.
Toelatingseisen
De module Leiderschap naar inclusief onderwijs is bedoeld voor leidinggevenden en professionals met een leidinggevende verantwoordelijkheid in het primair en voortgezet onderwijs. Voor deelname is het belangrijk dat je:
- Een leidinggevende of beleidsbepalende rol vervult binnen een onderwijsorganisatie.
- Betrokken bent bij of verantwoordelijkheid draagt voor onderwijsontwikkeling, onderwijskwaliteit of de organisatie van inclusief onderwijs.
- Bereid bent om wetenschappelijke inzichten te verbinden aan vraagstukken uit je eigen onderwijspraktijk.
De module is zelfstandig te volgen. Je hoeft niet eerder een opleiding van Academica te hebben afgerond of deel te nemen aan een masteropleiding.
Studiekosten
Neem contact met ons op voor meer informatie over de kosten van deze module wanneer de actuele kosten niet te vinden zijn aan de rechterkant van deze pagina.
De kosten zijn altijd exclusief locatiekosten en literatuur.
Inschrijven
Meld je eenvoudig en veilig aan in enkele minuten. Om je inschrijving succesvol te laten verlopen hebben we een aantal gegevens nodig. Na het klikken op onderstaande inschrijfknop kun je in 3 stappen je inschrijving voltooien.
Stap 1: Vul je contactgegevens in. Zo weten we wie je bent en hoe we je kunnen bereiken.
Stap 2: Vul de gegevens in die we nodig hebben voor het opstellen van een studieovereenkomst en het maken van jouw diploma of certificaat.
Stap 3: Controleer de gegevens en bevestig je inschrijving.
Na afronding van je inschrijving ontvang je binnen enkele minuten je studieovereenkomst op het door jou opgegeven e-mailadres. Bewaar deze goed.
We nemen op werkdagen zo snel mogelijk contact met je op om je te verwelkomen bij Academica en uit te leggen wat je kan verwachten. Zo weet je precies waar je aan toe bent.
InCompany
Deze module is ook als incompanytraject beschikbaar. Zo is het mogelijk meerdere mensen (minimaal 10) van de organisatie of het team tegelijk toegang te geven tot deze online nascholing. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden of een vrijblijvende offerte.
In overleg kan ook gekeken worden of het mogelijk is om deze online nascholing te koppelen aan de eigen academie.