Onderwijskundig Coachen

Introductie

De leraar staat centraal bij de kwaliteit van het onderwijs. Dit vraagt veel kennis van de leraar over hoe die hele goede les moet worden gegeven. In dat kader brengt Instructional coaching de gemoederen in beweging. Bij deze professionaliseringsvorm komen coaches (bv. kwaliteitscoördinatoren, teamleiders, collega-leraren) regelmatig bij collega’s in de klas, geven doelgerichte feedback en oefenen samen om de feedback in te slijpen. Onderwijswetenschappelijk onderzoek en meta-analyses laten zien dat leraren beter gaan lesgeven door coaching, waardoor leerlingen meer leren (Sims, 2021). Overzees experimenteren scholen er al enkele decennia mee, maar in Nederland is deze professionaliseringsvorm sinds kort aan een opmars bezig. Niet in de laatste plaats door het goed leesbare boek Responsive coaching dat Josh Goodrich vorig jaar uitbracht. Onze voorspelling: instructional coaching gaat de professionalisering van leraren op zijn kop zetten. Tijd dus voor een Nederlandse vertaling van het begrip: Onderwijskundig Coachen.

In de eendaagse training Onderwijskundig Coachen ga je aan de slag met duurzame professionalisering door middel van onderwijskundig coachen. Bij deze professionaliseringsvorm komen onderwijskundig coaches (bv. kwaliteitscoördinatoren, KC'ers, ib’ers, collega-leraren) regelmatig bij collega’s in de klas, geven doelgerichte feedback en oefenen samen om de feedback in te slijpen. Onderwijskundig coachen is de best onderzochte vorm van professionalisering waarover we beschikken. Iedereen die leraren begeleidt bij het verbeteren van hun lesgeven zou onderwijskundig coach moeten zijn.

Als KC'er in de rol van leercoördinator ben jij degene die de leraar hierbij ondersteunt. Op deze dag gaan wij dieper in op alle facetten van die hele goed les gebaseerd op de body of Knowledge How Teaching en Learning Happens, alles wat elke leraar moet weten over leren en lesgeven. Met deze kennis kun jij als KC'er niet alleen de leraar goed ondersteunen d.m.v. onderwijskundig coachen, maar heb jij ook meer handvatten om een gedegen concept scholingsplan te schrijven.

Waarom kiezen de leercoördinator?

Wat leer je?

• Leerproblemen diagnosticeren tijdens het observeren.
• Nabesprekingen houden die de leraar inzicht geven in de wetenschap en praktijk van leren en lesgeven.
• Doelbewust oefenen met leraren.
• Omgaan met verschillen in expertise.

Download de brochure bovenaan de pagina voor meer informatie.

Voor wie

Deze training is speciaal ontwikkeld voor :

• Kwaliteitscoördinatoren
• Teamleiders
• Begeleiders van startende leraren
• Iedereen die verder betrokken is bij de professionalisering van leraren op school of in de stichting. 

We raden aan deelnemers aan de training kennis hebben genomen van evidence-informed didactiek en leerprincipes op basis van inzichten uit de cognitieve psychologie. Verwacht je dat je kennis hierover nog onvoldoende op peil is, dan raden we je aan om ter voorbereiding op deze trainingsdag een deel van de online leergang 'How Teaching &Learning Happens' te volgen. Nieuwsgierig naar de mogelijkheden? Neem contact op door onze brochure te downloaden of ons te mailen via info@academica-group.com 

Programma

Het programma voor de trainingsdag Onderwijskundig Coachen is opgesteld in samenspraak met het internationaal gerenommeerde coachinginstituut Steplab. Deelname aan deze trainingsdag geeft toegang tot het online coachingplatform van Steplab.

Optionele voorbereiding:

Onderdelen uit de Body of Knowledge: online nascholingsprogramma How Teaching & Learning Happens. Kennis over leren en lesgeven is cruciaal voor onderwijskundig coaches. Voor extra ondersteuning op dit gebied kun je de online leergang ‘How Teaching & Learning Happens’ volgen. Deze leergang geeft een systematisch overzicht van de belangrijkste wetenschappelijke theorieën over het geheugen en didactiek, en de consequenties voor de lespraktijk. Bezoek de pagina over deze leergang op de website van Academica.

Trainingsdag 

Deel 1: Introductie onderwijskundig coachen

• De wetenschap achter onderwijskundig coachen.
• De plek van onderwijskundig coachen in duurzame professionele ontwikkeling van leraren; en
• Bekijken we voorbeelden van goede coaching.

Deel 2: Stappen van onderwijskundig coachen

• Introductie op het coachgesprek.
• Observeren en zinvolle aantekeningen maken.
• Feedbackgesprekken voeren waarbij je complimenten geeft die aankomen, verbeter stappen voorstelt, didactische technieken voordoet en de feedback meteen oefent met de leraar.

De trainingsdag Onderwijskundig coachen geeft een voorproefje van onderwijskundig coachen. Wil je onderwijskundig in de hele school of stichting implementeren? Leren hoe je coaches opleidt binnen je school of stichting? Leraren toegang geven tot het platform van Steplab en de leergang How Teaching & Learning Happen? Kijk dan op de website naar ons implementatietraject Onderwijskundig Coachen.

Na de opleiding

De trainingsdag Onderwijskundig coachen geeft een voorproefje van onderwijskundig coachen. Wil je onderwijskundig in de hele school of stichting implementeren? Leren hoe je coaches opleidt binnen je school of stichting? Leraren toegang geven tot het platform van Steplab en de leergang How Teaching & Learning Happen?

Kijk dan op de website naar ons: implementatietraject Onderwijskundig Coachen. 

Ben je benieuwd hoe je het didactisch handelen van de leraren naar een hoger niveau kunt brengen? Bekijk dan onderstaande mogelijkheden eens:

• Een 12-delig online Body of Knowledge nascholingsprogramma How Teaching & Learning Happens
  
  
• Het programma responsief expliciet lesgeven. Studiedagen over het vergroten van het didactisch handelen van lerarenteams 
  
  
• Master Excellent Teaching voor leraren in de klas die de ambitie hebben om hun dagelijkse lespraktijk te willen verbeteren zodat iedere leerling zoveel mogelijk kansen krijgt.

Veelgestelde vragen

Wat is onderwijskundig coachen?

Onderwijskundig coachen is enerzijds de Nederlandse vertaling van het woord instructional coaching: Het richt zich op het versterken van het vakbekwaam lesgeven van álle leraren door middel van coaching die zich richt op de gehele lespraktijk – van het leerklimaat tot leerstofkeuze en klassikale interventies. Instructional coaching (of onderwijskundig coachen) is een manier van begeleiden waarbij een coach samen met een docent onderzoekt hoe leren en lesgeven effectiever kunnen worden. De nadruk ligt op praktijknabije observatie, reflectie en verbetering — niet op beoordelen, maar op samen leren. Anderzijds gaan we bij Academica verder met onderwijskundig coachen dan alleen de coaching zelf. We richten ons ook parallel op het bijscholen van leraren op inhoud. Dat is dus geen voorwaarde (zoals bij intstructional coaching, die zich alleen op de coaching van wat er is richt) maar een integraal onderdeel ervan.

Waarom wordt "onderwijskundig coachen" gekozen in plaats van instructional coaching?

Andere vertalingen, zoals instructiecoaching, didactisch coachen of lessgeefcoaching, bleken problematisch: ze legden te veel nadruk op uitleg, leerkrachten in plaats van lesgeven, of wekten het beeld op van beginnende leraren. „Onderwijskundig coachen” werd gekozen omdat het duidelijk maakt dat het gaat over:

• het onderwijs als geheel,
• de hele les,
• de totale vaardigheid in lesgeven,
• én voor alle leraren

Hoe verschilt onderwijskundig coachen van didactisch coachen?

• Onderwijskundig coachen richt zich op de professionele ontwikkeling van leraren, met aandacht voor het hele lesproces, inclusief interactie, leerklimaat, instructie en inhoud. Daarbij bouwen we expliciet ook aan de kennis van de leraar over hoe leren en lesgeven werkt.
• Didactisch coachen daarentegen is gericht op het coachen van leerlingen door leraren in de klas: het stimuleren van actief leren, zelfreflectie en verantwoordelijkheid van leerlingen via open vragen, gerichte feedback en scaffolding.
  
  

Wat maakt onderwijskundig coachen effectief?

Onderwijskundig coachen is effectief vanwege de volgende elementen:

• Herhaalde observatie, feedback, en gericht oefenen leiden tot beter lesgeven en hogere leeropbrengsten.
• Het stimuleert eigenaarschap, bevordert professionele groei en draagt bij aan een lerende schoolcultuur.
• Een voorbeeld van effectieve implementatie is via de kwaliteitscoördinator (KC’er), die een onafhankelijke coachende rol inneemt en leerkrachtontwikkeling structureel ondersteunt.

Hoe kun je onderwijskundig coachen binnen een school?

De rol leent zich bij uitstek voor personen zoals kwaliteitscoördinatoren (KC'ers), intern begeleiders of collega-leraren die niet-hiërarchisch functioneren. Zij coachen hun collega’s regelmatig in de klas, bieden feedback en ondersteunen bij bewust oefenen in een doorgaande leerlijn.

Waarom is inhoudelijke kennis belangrijk voor een coach?

Een coach hoeft geen allesweter te zijn, maar inhoudelijke kennis over leren, motivatie, feedback en cognitieve processen is essentieel om goede vragen te stellen. Zonder die kennis wordt coaching al snel oppervlakkig of meningsgericht.

Welke rol speelt "Responsive Coaching"?

Responsive Coaching, gebaseerd op het werk van Josh Goodrich, vormt de methodologische basis. Het is een evidence-informed aanpak waarbij coaching doelgericht en gericht op professionalisering is. Dit betekent: samen lessen voorbereiden, directe feedback op instructie en voortdurend bouwen aan vakmanschap. Dit is onderdeel van onderwijskundig coachen.

Wat als een leraar onvoldoende kennis heeft over leren of didactiek?

Dan is coaching alleen niet genoeg, want gedrag verandert pas als iemand begrijpt waarom iets anders werkt. Daarom werkt Academica met een combinatie van coaching + kennisontwikkeling:

• De coach begeleidt het reflectieproces.

• De  cursus How Learning and Teaching Happens biedt de inhoudelijke verdieping.
  
  

Hoe verhoudt onderwijskundig coachen zich tot professionele leergemeenschappen (PLG)?

Onderwijskundig coachen, samen met coaching tussen collega’s en KC’ers, versterkt PLG’s doordat het leren direct in de klas plaatsvindt en coaches ondersteunen in realistisch en contextueel leren. Stevige professionele leerculturen ontstaan als coaching, scholing en leerteams geïntegreerd worden. Het zorgt voor team collective-efficacy. 

Wat is Steplab?

StepLab (www.steplab.co) heeft in Engeland een succesvol online platform ontwikkeld dat leraren in staat stelt om elkaar te coachen. Het platform biedt video’s, stappenplannen en andere relevante informatie. Daarnaast ondersteunen ze scholen bij het duurzaam implementeren van deze vorm van collectief leren.  Voor de programma’s rondom onderwijskundig coachen werkt Academica samen met Steplab. Opgericht door oud-leraar en -schoolleider Josh Goodrich is Steplab in de afgelopen jaren uitgegroeid tot het meest gerenommeerde coachinginstituut ter wereld. Steplab onderscheidt zich door de grondige wetenschappelijke onderbouwing van hun coachingmodel en de praktische toepasbaarheid voor de schoolomgeving.

• Specifiek gericht op het onderwijs.
• Gebaseerd op wetenschappelijke literatuur over coaching, didactiek, leren en leiderschap.
• Eén model voor zowel beginnende als expertleraren.
• Gericht op duurzame verbetering van didactiek door gedragsverandering bij leraren.
• Ontwikkeld door oud-leraren, -lerarenopleiders en -schoolleiders.
• Ontwikkeld door de internationale voorhoede van evidence-informed

Hoe ziet een dag er concreet uit? Is het veel theorie of ook praktijk?

De dag is hands-on opgezet. Na een inhoudelijke introductie ga je direct oefenen: observeren, aantekeningen maken, en feedback gesprekken voeren. Er wordt gewerkt met realistische situaties zodat je de aanpak meteen kunt toepassen in je eigen school.

Ga ik na één dag al echt kunnen coachen?

Je hebt na de training een solide basis en concrete handvatten. Echte vaardigheid ontstaat door oefening in de praktijk — maar je vertrekt met een helder model, concrete technieken en toegang tot het Steplab-platform om verder te oefenen en te groeien.

Kunnen we deze training incompany afnemen?

Ja dat kan. Mail naar info@academica-group.com en we bespreken de mogelijkheden met je.

Is deze training ook geschikt voor leraren, of alleen voor coaches?

De training is primair ontwikkeld voor mensen die collega's begeleiden — zoals KC'ers, IB'ers, teamleiders en begeleiders van startende leraren. Maar leraren die zelf meer willen begrijpen over hoe coaching werkt, of die een coachende rol willen oppakken binnen hun team, zijn ook van harte welkom.

Ik weet nog weinig over evidence-informed didactiek. Is dat een probleem?

Voorkennis is geen vereiste, maar wel een voordeel. Academica raadt aan om vóór de trainingsdag (een deel van) de online leergang How Teaching & Learning Happens te volgen. Deelname aan de training geeft je sowieso toegang tot Module A hiervan. Zo kom je goed voorbereid aan en haal je meer uit de dag.

Wat is het verschil tussen weten hoe iets moet en het ook echt doen?

Dat is de knowing-doing kloof. Veel leraren kennen de theorie, maar in de druk van een les vallen ze terug op oude gewoontes. Coaching helpt om nieuwe vaardigheden echt in te slijten via herhaalde, begeleide oefening.

Hoe maak je onderwijskundig coachen duurzaam op school?

Door het te verankeren in de schoolcultuur: vaste coachings momenten, een gedeelde visie in het team, en gebruik van een platform zoals Steplab om bewijs te verzamelen en voortgang bij te houden.

Coaches zijn bij ons ook beoordelaars. Is dat een probleem?

Dat is een veelvoorkomende spanning. In de training besteden we hier expliciet aandacht aan: hoe je een veilige coachings relatie opbouwt en het verschil tussen coachen en beoordelen helder houdt voor beide partijen.

Data en locaties

Locatie
De bijeenkomsten vinden plaatsen op onze locatie in Amsterdam, nabij het Rijksmuseum. Het adres van Academica is Weteringschans 28, 1017 SG. Wij zijn zowel met het openbaar vervoer als met de auto goed bereikbaar. 

InCompany
Data & locatie voor InCompany studiedagen worden over in overleg ingepland. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden.

Bereikbaarheid Academica
Openbaar vervoer
Plan je reis naar Academica via 9292 of NS.

Vanaf Amsterdam Centraal en Amsterdam Zuid zijn we het snelst bereikbaar met metro 52. Na het uitstappen bij metrostation Vijzelgracht is het nog enkele minuten lopen naar Academica.

• Vanaf Amsterdam Centraal: metro 52 richting Zuid. Uitstappen bij metrostation Vijzelgracht, uitgang Weteringschans.
• Vanaf Amsterdam Zuid: metro 52 richting Noord. Uitstappen bij metrostation Vijzelgracht, uitgang Weteringschans.

Auto
Plan je reis naar Academica via Google Maps. In de omgeving zijn er bewaakte parkeergarages. Voordelig parkeren is mogelijk op P+R locaties, waarna de reis kan worden voortgezet met het openbaar vervoer. Wij adviseren de P&R RAI of P&R Noord. Metro 52 brengt je vanaf beide P&Rs naar de halte Vijzelgracht. Academica ligt op enkele minuten lopen van metrostation Vijzelgracht.

Kijk voor meer informatie over kosten en mogelijkheden op de website van de RAI.

Studiekosten

Deze training vraagt om een investering van €500 inclusief een jaar toegang tot het coachingsplatform van Steplab en Module A van het online nascholingsprogramma How Teaching & Learning Happens. Exclusief locatiekosten en literatuur.

Inschrijven

Meld je eenvoudig en veilig aan in enkele minuten. Om je inschrijving succesvol te laten verlopen hebben we een aantal gegevens nodig. Na het klikken op onderstaande inschrijfknop kun je in 3 stappen je inschrijving voltooien.

Stap 1: Vul je contactgegevens in. Zo weten we wie je bent en hoe we je kunnen bereiken.
Stap 2: Vul de gegevens in die we nodig hebben voor het opstellen van een studieovereenkomst en het maken van jouw diploma of certificaat.
Stap 3: Controleer de gegevens en bevestig je inschrijving.

Na afronding van je inschrijving ontvang je binnen enkele minuten je studieovereenkomst op het door jou opgegeven e-mailadres. Bewaar deze goed.

We nemen op werkdagen zo snel mogelijk contact met je op om je te verwelkomen bij Academica en uit te leggen wat je kan verwachten. Zo weet je precies waar je aan toe bent.