Skip to content
Academica logo

Inclusief onderwijs

Onderwijs waarin iedere leerling meetelt, meedoet en zich kan ontwikkelen.

Inclusief onderwijs gaat over scholen waarin zoveel mogelijk leerlingen samen leren en meedoen, dichtbij huis. De focus moet daarvoor verschuiven van ondersteuningsbehoefte van de individuele leerling, naar de vraag hoe de schoolcontext sterker, toegankelijker en flexibeler kan worden om álle leerlingen te laten leren. Zo wordt inclusie geen individuele aanpassing, maar een gezamenlijke ontwikkeling van de school.

Hier linken we naar subthema's

home-hero-image-v3-diploma-gefeliciteerd-mobile

Wat is inclusief onderwijs

  • 1

    De schoolcontext sterker maken

    Inclusief onderwijs vertrekt niet alleen vanuit de vraag wat één leerling nodig heeft, maar ook vanuit de vraag wat de schoolcontext kan veranderen. Problemen worden zoveel mogelijk opgelost in curriculum, didactiek, toetsing of schoolcultuur. Zo profiteert niet alleen één leerling, maar wordt de leeromgeving sterker voor alle leerlingen.

  • 2

    Een gegarandeerd kenniscurriculum

    Inclusief onderwijs vraagt om helderheid over wat alle leerlingen moeten leren. Een kennisrijk en samenhangend curriculum voorkomt willekeur en maakt zichtbaar welke kennis stap voor stap wordt opgebouwd. Juist leerlingen die van huis uit minder kennis meekrijgen, hebben zo’n stevige basis nodig om gelijke kansen te krijgen.

  • 3

    Effectief lesgeven vanuit hoge verwachtingen

    Alle leerlingen hebben recht op leraren die geloven dat zij kunnen leren én weten hoe zij hen daarbij helpen. Dat vraagt om effectieve instructie, didactische bekwaamheid en hoge verwachtingen voor iedereen. Leraren brengen leerlingen met verschillende startposities zo gericht mogelijk naar een hoog eindniveau.

  • 4

    Zicht op leren door toetsing

    Inclusief onderwijs vraagt dat scholen goed volgen of leerlingen daadwerkelijk leren wat bedoeld is. Formatieve en summatieve toetsing helpen om zicht te krijgen op begrip, beheersing en vervolgstappen. Zo wordt ondersteuning niet gebaseerd op gevoel, maar op informatie over het leren.

  • 5

    Een passende schoolcultuur

    Een inclusieve school is warm én duidelijk. Leerlingen voelen zich gezien en gesteund, maar weten ook welk gedrag nodig is om samen te kunnen leren. Heldere routines, rust en voorspelbaarheid zijn geen bijzaak. Ze vormen een voorwaarde voor gelijke kansen.

  • 6

    Van individuele oplossing naar collectieve garantie

    Inclusief onderwijs draait om garanties organiseren. Niet pas reageren als een leerling vastloopt, maar vooraf zorgen dat curriculum, lesgeven, toetsing en cultuur stevig staan. Zo wordt inclusie geen optelsom van losse aanpassingen, maar een schoolbrede manier van werken.

Waarom is inclusief onderwijs relevant?

  • 1

    Nederland beweegt richting inclusief onderwijs in 2035

    Inclusief onderwijs is geen los ideaal meer, maar een landelijke ontwikkelrichting. Scholen worden uitgedaagd om nu al te onderzoeken hoe meer leerlingen samen kunnen leren en meedoen. Vanuit het sociale model betekent dit: niet wachten tot leerlingen vastlopen, maar de schoolcontext sterker maken. Zo groeit inclusie stap voor stap vanuit de dagelijkse praktijk.

  • 2

    Passend onderwijs vraagt een volgende stap

    Passend onderwijs richtte de aandacht vaak op de vraag welke ondersteuning een individuele leerling nodig heeft. Inclusief onderwijs voegt daar een bredere vraag aan toe: wat kunnen we in curriculum, didactiek, toetsing of schoolcultuur veranderen zodat álle leerlingen hiervan profiteren? Daarmee verschuift de focus van individuele aanpassing naar collectieve versterking.

  • 3

    Kansengelijkheid begint bij curriculum

    Zonder helder curriculum ontstaat willekeur in wat leerlingen leren. Dat vergroot vooral de achterstand van leerlingen die thuis minder kennis meekrijgen. Een gegarandeerd, kennisrijk curriculum geeft alle leerlingen toegang tot dezelfde stevige kennisbasis. Daarmee wordt inclusie concreet.

  • 4

    Hoge verwachtingen zijn noodzakelijk

    Leerlingen krijgen niet altijd dezelfde kansen als verwachtingen verschillen. Inclusief onderwijs vraagt dat teams hoge verwachtingen systematisch vasthouden voor alle leerlingen. Dat vraagt niet alleen overtuiging, maar ook didactische expertise. Zo wordt rechtvaardigheid zichtbaar in de les.

  • 5

    Leraren hebben een sterker systeem nodig

    Inclusief onderwijs kan niet op de schouders van individuele leraren worden gelegd. Leraren hebben een schoolcontext nodig die ondersteunt: met expertise, samenwerking, tijd, duidelijke afspraken en gedeelde verantwoordelijkheid. Het sociale model helpt om niet alleen naar de leerling of de leraar te kijken, maar naar het systeem eromheen. Daardoor wordt inclusie haalbaarder en duurzamer.

  • 6

    Inclusief onderwijs is een opdracht voor de hele school

    Inclusie kan niet afhankelijk zijn van één leraar of één zorgcoördinator. Het vraagt om een duidelijke visie over leren en gedrag, over het leren organiseren, over professionaliteit en verandering en verankering. Zodat op basis daarvan betere gezamenlijke keuzes kunnen worden rondom curriculum, didactiek, toetsing en professionele ontwikkeling. Daarmee wordt elke hulpvraag een kans om de school sterker te maken. Zo ontstaat een systeem waarin alle leerlingen beter kunnen leren.

Meer over dit thema

𝗡𝗶𝗲𝘁 𝗵𝗲𝘁 𝗸𝗶𝗻𝗱 𝗿𝗲𝗽𝗮𝗿𝗲𝗿𝗲𝗻, 𝗺𝗮𝗮𝗿 𝗱𝗲 𝗰𝗼𝗻𝘁𝗲𝘅𝘁 𝘃𝗲𝗿𝘀𝘁𝗲𝗿𝗸𝗲𝗻
Wat gebeurt er als we druk, dwars of moeilijk gedrag niet te snel vertalen naar een individueel probleem van het kind, maar eerst de pedagogische en didactische context onderzoeken?
In het interview met onze gastprofessor Laura Batstra voor #JSW staat precies die vraag centraal. Ook daar pleit Laura voor minder focus op labels, diagnoses en stoornissen en meer aandacht voor de dagelijkse leef- en leeromgeving van kinderen: de klas, de pedagogische relatie, de schoolcultuur, het gezin en de bredere sociale context.  𝘕𝘪𝘦𝘵 𝘰𝘮 𝘱𝘳𝘰𝘣𝘭𝘦𝘮𝘦𝘯 𝘵𝘦 𝘰𝘯𝘵𝘬𝘦𝘯𝘯𝘦𝘯, 𝘮𝘢𝘢𝘳 𝘰𝘮 𝘣𝘦𝘵𝘦𝘳 𝘵𝘦 𝘣𝘦𝘨𝘳𝘪𝘫𝘱𝘦𝘯 𝘸𝘢𝘢𝘳 𝘨𝘦𝘥𝘳𝘢𝘨 𝘰𝘯𝘵𝘴𝘵𝘢𝘢𝘵 𝘦𝘯 𝘸𝘢𝘢𝘳 𝘰𝘯𝘥𝘦𝘳𝘸𝘪𝘫𝘴𝘱𝘳𝘰𝘧𝘦𝘴𝘴𝘪𝘰𝘯𝘢𝘭𝘴 𝘪𝘯𝘷𝘭𝘰𝘦𝘥 𝘬𝘶𝘯𝘯𝘦𝘯 𝘶𝘪𝘵𝘰𝘦𝘧𝘦𝘯𝘦𝘯.

Die manier van kijken raakt aan de kern van duurzame schoolontwikkeling. Onderwijskwaliteit ontstaat niet alleen door interventies op leerlingniveau, maar juist door het versterken van de context waarin leerlingen leren.
Dat vraagt om leraren, kwaliteitscoördinatoren en schoolleiders die verder kijken dan gedrag aan de oppervlakte. Die zich afvragen: 𝘸𝘦𝘭𝘬𝘦 𝘷𝘦𝘳𝘸𝘢𝘤𝘩𝘵𝘪𝘯𝘨𝘦𝘯, 𝘳𝘰𝘶𝘵𝘪𝘯𝘦𝘴, 𝘳𝘦𝘭𝘢𝘵𝘪𝘦𝘴, 𝘪𝘯𝘴𝘵𝘳𝘶𝘤𝘵𝘪𝘦, 𝘰𝘯𝘥𝘦𝘳𝘴𝘵𝘦𝘶𝘯𝘪𝘯𝘨 𝘦𝘯 𝘴𝘢𝘮𝘦𝘯𝘸𝘦𝘳𝘬𝘪𝘯𝘨 𝘮𝘢𝘬𝘦𝘯 𝘭𝘦𝘳𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘰𝘯𝘵𝘸𝘪𝘬𝘬𝘦𝘭𝘦𝘯 𝘮𝘰𝘨𝘦𝘭𝘪𝘫𝘬?

Lees het interview hier.

 

In deze bijdrage laat prof. dr. Laura Batstra zien waarom inclusief onderwijs vraagt om een andere manier van kijken. Niet elke hulpvraag hoeft te leiden tot een individuele oplossing buiten de klas; vaak ligt er ook een kans om de schoolcontext sterker te maken. Vanuit het sociale model verschuift de aandacht van labelen en repareren naar handelen, aanpassen en duurzaam verbeteren. Daarmee sluit haar bijdrage goed aan bij inclusief onderwijs: elke casus wordt een kans om drempels te verlagen, professionele routines te versterken en onderwijs toegankelijker te maken voor meer leerlingen. Batstra is als gastprofessor verbonden aan Academica en brengt binnen de leergang Labelen of Handelen haar kritische en wetenschappelijke expertise in rond handelingsgerichte en reflectieve praktijken.

Lees download de bijdrage hier

In deze blog lees je hoe scholen met het Visiekwadrant werken aan een gedeelde, onderbouwde onderwijsvisie. Het kwadrant helpt teams om samen taal te geven aan wat zij verstaan onder goed onderwijs, leren, professionaliteit en duurzaam veranderen. Daarmee vormt het een belangrijk fundament onder inclusief onderwijs: pas als duidelijk is wat alle leerlingen moeten leren, hoe leraren dat effectief organiseren en welke cultuur daarvoor nodig is, kunnen scholen rechtvaardige keuzes maken. Het Visiekwadrant ondersteunt scholen om niet vanuit losse overtuigingen te werken, maar vanuit een gedeelde koers die zichtbaar wordt in de dagelijkse praktijk. 

 

Lees de blog hier of download de poster van het Visiekwadrant

Iedere leraar herkent situaties waarin een leerling niet goed tot leren komt. Een leerling is druk, snel afgeleid, teruggetrokken, boos of komt steeds opnieuw in conflict. Op zulke momenten zoeken we naar verklaringen en houvast. Soms helpt een label daarbij: het kan erkenning geven en ondersteuning mogelijk maken. Maar als we gedrag te snel verklaren vanuit het kind zelf, kan de context uit beeld raken. Terwijl een kind nooit los leert van de omgeving: de klas, de relatie met de leraar, routines, verwachtingen, instructie, groepsdynamiek, thuissituatie en schoolcultuur doen er allemaal toe. In onze blog gaan we, naar aanleiding van het interview met Laura Batstra in JSW en haar hoofdstuk in Duurzame schoolontwikkeling, in op de vraag hoe we kunnen bewegen van labelen naar begrijpen — en waarom pedagogisch kijken begint bij de context. Lees deze blog hier

In deze blog staat de leraar centraal als sleutel tot duurzame schoolontwikkeling. Inclusief onderwijs kan alleen sterker worden als leraren niet alleen uitvoerders zijn, maar ook mede-ontwikkelaars en onderzoekers van hun eigen praktijk. Zij zien dagelijks waar leerlingen vastlopen, welke drempels in de schoolcontext ontstaan en welke keuzes in curriculum, didactiek, toetsing of cultuur verbetering vragen. Door de leraar opnieuw te positioneren als professional met kennis, zeggenschap en gezamenlijke verantwoordelijkheid, wordt inclusief onderwijs geen losse zorgopdracht, maar onderdeel van de kern van goed onderwijs.

 

Lees de bijdrage hier

Opleidingen bij dit thema

Labelen of Handelen

Labelen of Handelen

Omgaan met emotionele en gedragsproblemen van leerlingen.

3 bijeenkomsten in 2 maanden
Certificaat
Kansengelijkheid en hoge verwachtingen

Kansengelijkheid en hoge verwachtingen

In dit programma staat centraal hoe leraren kunnen bijdragen aan het verkleinen van kansenverschillen in de klas. Hierbij is onderwijs vanuit hoge verwachtingen het uitgangspunt waarbij een aantal thema’s uitgelicht worden.

4 maanden
Master Excellent Teaching

Master Excellent Teaching

Tweejarige master voor leraren die meer evidence-informed willen werken om meer impact te maken in de klas. Voor die leraar die zich wilt ontwikkelen tot teacher leader in de school.

2 jaar
Erkend Masterdiploma
Module Excellent Teaching - Maatschappelijke opdracht

Module Excellent Teaching - Maatschappelijke opdracht

In deze module onderzoek je hoe scholen omgaan met maatschappelijke vraagstukken zoals burgerschap. Je leert beleid, stakeholders en wettelijke kaders analyseren en vertaalt dit naar een passende aanpak voor je eigen school.

3 maanden
Na het afronden van een losse mastermodule ontvang je een deelcertificaat voor het gevolgde onderdeel. Je hebt dan de meesterschapslijn van de module succesvol afgerond en kunt deze kennis direct toepassen in je onderwijspraktijk. Mocht je later besluiten om de volledige master te volgen, dan kan het behaalde deelcertificaat worden meegenomen als vrijstelling binnen het masterprogramma.
Curriculum voor de schoolleider

Curriculum voor de schoolleider

Tijdens deze dag krijg je handvatten over hoe je als schoolleider richting geeft aan curriculumontwikkeling, vanuit een heldere visie én met oog voor de praktijk. Je leert hoe je het vakmanschap van leraren versterkt en ruimte creëert voor gezamenlijke ontwikkeling. Zo verbind je koers, inhoud en kwaliteit in het curriculum van jouw school.

1 dag
Module Excellent Teaching - Pedagogiek

Module Excellent Teaching - Pedagogiek

Deze module helpt je pedagogische vraagstukken beter begrijpen en beoordelen. Je leert hoe aanleg, thuissituatie, schoolcontext en beleid samen invloed hebben op de ontwikkeling van kinderen en jongeren.

3 maanden
Met het behalen van een losse mastermodule zet je een concrete stap in je professionele ontwikkeling. Je rondt de meesterschapslijn van de module af en ontvangt hiervoor een deelcertificaat. Dit certificaat laat zien dat je specialistische kennis en vaardigheden hebt opgedaan binnen het gekozen thema. Wil je op een later moment de volledige master afronden? Dan kan je behaalde resultaat worden meegenomen binnen het mastertraject.
Beoordeeld met een
8,3
door onze deelnemers

Alle opleidingen geheel evidence-informed

NVAO-erkende opleider

Beoordeeld met 8,3

Contact

Ben je aan het oriënteren op een opleiding, studeer je al bij Academica of heb je een andere vraag? Wij helpen je graag verder.

Stuur een mail
We streven ernaar jouw mail binnen 48 uur te beantwoorden

info@academica-group.com

Bel ons
Op werkdagen tussen 08:30 en 17:00
020-5217400

contact-afbeelding-gebouw

Bezoek ons

Weteringschans 28
1017 SG Amsterdam