Samen bouwen aan beter onderwijs

Marjolein Looij is directeur opleidingen bij Academica School of Education. Onder haar verantwoordelijkheid vallen ook alle opleidingen voor kwaliteitscoördinatoren. Ter opening van deze vijfde editie verbindt zij haar ervaringen als schoolleider aan de ontwikkeling van het vak en het thema van vandaag: de kwaliteitscoördinator als trendanalist.

Ruim vijftien jaar geleden maakte ik de overstap van leerkracht naar schoolleider. Eén ding werd mij al snel duidelijk: ik had een heel goede intern begeleider nodig. Iemand die mij en het team ondersteunde bij zorgvragen, leerkrachten coachte, resultaten analyseerde en meedacht over de verbetering van ons onderwijs. Samen werkten we daar jaar na jaar aan.

We spraken veel over zorg. Maar onze gesprekken gingen steeds vaker over beter lesgeven, sterkere instructie en het vakmanschap van leerkrachten. De vraag verschoof: hoe konden we met beter onderwijs de behoefte aan extra ondersteuning verminderen? Zonder dat we het zo noemden, maakten we al deel uit van de beweging van intern begeleider naar kwaliteitscoördinator.

Toen ik in 2021 bij Academica kwam, kreeg die praktijkervaring een duidelijker inhoudelijk kader. Ik maakte kennis met een ontwikkeling die aansloot bij de vragen waarmee ik als schoolleider al jaren bezig was. Een ontwikkeling waaraan Academica een belangrijke bijdrage leverde en die in 2022 een plek kreeg in de vernieuwde beroepsstandaard: De intern begeleider als kwaliteitscoördinator.

Die beweging draait om veel meer dan een nieuwe functienaam. Ze vraagt om een bredere blik op onderwijskwaliteit. Natuurlijk blijven we kijken naar wat een individuele leerling nodig heeft. Tegelijkertijd stellen we ons steeds opnieuw de vraag: wat kunnen we aan ons onderwijs verbeteren, zodat zoveel mogelijk leerlingen goed leren? Daarmee verschuift het accent van curatief handelen naar preventief werken.

In die opdracht komen de drie rollen van de kwaliteitscoördinator samen. Als leercoördinator versterk je het leren en het didactisch handelen. Als trendanalist verzamel, analyseer en interpreteer je gegevens om de kwaliteit van het onderwijs te begrijpen. Als zorgregisseur houd je oog voor leerlingen die, ondanks goed onderwijs, extra ondersteuning nodig hebben. Die rollen versterken elkaar en krijgen juist in samenhang betekenis.

Dat vraagt om kennis. Over hoe leerlingen leren, hoe het werkgeheugen werkt en wat cognitieve belasting betekent voor je instructie. Over effectieve didactiek, responsief lesgeven en onderwijskundig coachen. Die kennis helpt ons begrijpen waarom leerlingen iets wel of niet leren, en wat wij daarin kunnen veranderen.

Precies daarom staat vandaag de kwaliteitscoördinator als trendanalist centraal. Resultaten vertellen ons iets, maar vragen ook om interpretatie. Welke patronen herkennen we? Wat zien we daarvan terug in de klas? Hoe verbinden we de dagelijkse lespraktijk aan de ontwikkeling van leerlingen over een langere periode? En welke keuzes kunnen we vervolgens samen met leerkrachten en schoolleiders onderbouwen?

Wanneer we gegevens zo gebruiken, worden ze een bron om van te leren. Dan helpen ze ons om scherpere vragen te stellen, aannames te onderzoeken en gerichter te werken aan beter onderwijs.

Daar ligt voor mij de kracht van de kwaliteitscoördinator: samen met de schoolleider en het team bouwen aan een organisatie waarin iedereen blijft leren. Waarin leerkrachten onderzoeken wat werkt en hun handelen verder ontwikkelen. Als kwaliteitscoördinator werk je daarmee zowel ín als áán de lerende organisatie.

Dat is een prachtige en complexe opdracht. Kennis alleen is daarbij niet voldoende. Onderwijsverbetering raakt ook aan gedrag, overtuigingen en ingesleten manieren van kijken. Het vraagt dat je anderen kunt meenemen, ruimte maakt voor onderzoek en het gesprek over kwaliteit blijft voeren.

Vandaag komen we voor de vijfde keer samen tijdens de Dag van de KC’er. Een dag waarop wetenschap en praktijk elkaar ontmoeten en waarop we kennis delen, ervaringen uitwisselen en elkaar uitdagen verder te denken. Ik hoop dat jullie hier zitten met nieuwsgierigheid en de ambitie om te groeien. Dat jullie naar huis gaan met nieuwe inzichten, nieuwe vragen en ideeën waarmee je morgen aan de slag kunt.

Mijn collega, onderzoeker en hoogleraar Orhan Agirdag neemt jullie als eerste mee in de wereld van onderzoek, datageletterdheid en de betekenis van data voor onderwijs.

Ik wens jullie een prachtige, inspirerende en leerzame vijfde editie van de Dag van de KC’er!