Stel je voor. Je investeert als school in de ontwikkeling van je docenten. Ze groeien in hun vak, nemen het voortouw en helpen collega’s verder. En dan worden juist die mensen benaderd door andere onderwijsinstellingen. Hoe zorg je ervoor dat zij bij jouw school willen blijven? Die vraag vormde voor Frank Tempelman, teamleider op College Zuid, de aanleiding voor zijn afstudeeronderzoek binnen de Master voor schoolleiders (MILE) bij Academica. Hij onderzocht wat docenten nodig hebben om gezond, bekwaam en gemotiveerd te blijven werken. De uitkomsten kregen een plek in de jaarplanning, de voortgangsgesprekken en de samenwerking binnen de school.
Waarom wilde je juist dit onderwerp onderzoeken?
Op College Zuid hebben we vanaf 2020 veel geïnvesteerd in onze visie op leren en de ontwikkeling van onze docenten. We zijn gaan werken vanuit kennis over hoe leren werkt en hebben onze studiedagen daar samenhangend op ingericht.
We zagen docenten groeien. Een aantal ontwikkelde zich tot kartrekker, bijvoorbeeld als leerteamvoorzitter of sectievoorzitter. Tegelijkertijd werden juist deze collega’s benaderd door andere onderwijsinstellingen, waaronder een pabo en een universiteit. Dat maakte de vraag urgent:
Hoe kunnen we de mensen die zo'n grote bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de school en het leren van de leerlingen behouden.
Wat staat er voor een school op het spel als ervaren docenten vertrekken?
Je raakt meer kwijt dan iemand die lessen verzorgt. Onze docenten hebben zich ontwikkeld in een manier van lesgeven die past bij de visie van College Zuid. Een nieuwe collega heeft tijd nodig om zich die eigen te maken. Bovendien is het in een krappe arbeidsmarkt lastig om goede vervangers te vinden.
We merkten dat vervanging daardoor geregeld gepaard ging met kwaliteitsverlies in de lessen. Als goede docenten vertrekken en het verloop groot is, raakt dat uiteindelijk ook het leren van leerlingen. Daarmee raakt personeelsbehoud direct aan onze hoofdopdracht als school.
Frank Tempelman
Hoe ben je gaan onderzoeken wat docenten nodig hebben?
In de literatuur kwam ik uit bij duurzame inzetbaarheid. Dat klinkt misschien abstract, maar het gaat om een heel praktische vraag:
Wat hebben docenten nodig om gedurende hun loopbaan gezond, bekwaam en gemotiveerd te blijven functioneren?
Vanuit die drie onderdelen heb ik gekeken naar onze school. Ook de organisatie van het werk en de arbeidsomstandigheden heb ik meegenomen, omdat die bepalen hoeveel ruimte mensen ervaren om hun werk goed te doen.
Vervolgens heb ik groepsinterviews gehouden. Ik heb docenten ingedeeld naar onderwijservaring: nul tot vijf jaar, vijf tot tien jaar en tien jaar of meer. Uit de literatuur bleek namelijk dat behoeften gedurende de loopbaan kunnen verschillen. Daarnaast sprak ik met een aparte groep teacher leaders, omdat juist zij door andere instellingen werden benaderd.
Wat leverden die gesprekken op?
Vooral het inzicht dat je gezondheid, bekwaamheid en motivatie niet los van elkaar kunt bekijken. Een concreet voorbeeld: docenten gaven aan dat ze door hoge werkdruk geen tijd en energie meer hadden voor scholing. Dan kun je als school wel ontwikkelmogelijkheden aanbieden, maar daarmee ben je er nog niet.
In de gesprekken kwamen werkdruk, professionele ontwikkelmogelijkheden, ervaren waardering en ondersteuning vanuit de organisatie naar voren als belangrijke factoren. Je moet die in samenhang aanpakken. Anders loop je het risico dat een maatregel op papier goed klinkt, maar in de dagelijkse praktijk weinig oplevert.
Wat heeft College Zuid vervolgens met de uitkomsten gedaan?
We hebben de jaarplanning herzien. Een aantal niet-lesgevende activiteiten wordt geschrapt en werkzaamheden worden beter over het schooljaar verdeeld. Daarmee willen we werkdrukpieken verminderen. Ook zetten we in op het beperken van nieuwe initiatieven.
Daarnaast is persoonlijke ontwikkeling voortaan drie keer per jaar onderdeel van de voortgangsgesprekken. Zo bespreken we structureel hoe iemand zich ontwikkelt en wat daarvoor nodig is.
Voor de leerteams is wekelijks twee uur op dinsdagmiddag gereserveerd. Alle docenten werken dan en zijn aanwezig bij de overleggen. Daarmee willen we de samenwerking versterken en beter gebruikmaken van de kennis binnen het team.
Kun je al zeggen dat hierdoor meer docenten blijven?
Het onderzoek heeft inzicht gegeven in wat onze docenten nodig hebben en hoe zij hun werk ervaren. Op basis daarvan hebben we concrete maatregelen genomen. Of die op langere termijn ook leiden tot meer behoud van docenten, moet nog blijken.
Wat kunnen andere scholen met jouw onderzoek?
De uitkomsten gaan over College Zuid. Een andere school heeft een andere context. Je zult dus moeten onderzoeken hoe het bij jou zit: wat ervaren je docenten, waar lopen zij tegenaan en wat hebben zij nodig?
De theorie hielp mij om gerichter te kijken en vragen te stellen. De gesprekken maakten duidelijk hoe die onderwerpen bij ons op school samenkomen. Juist die verbinding heb je nodig om tot passende verbeteringen te komen.
Wat heeft het onderzoek jou als schoolleider geleerd?
Dat je vaak denkt te weten wat het probleem is én wat de oplossing moet zijn. Door nauwkeurig onderzoek te doen, ontdek je dat het toch net anders in elkaar zit. Dan moet je soms ook in een andere richting naar oplossingen zoeken.
We willen in het onderwijs vaak snel iets oplossen, terwijl het probleem nog niet helemaal helder is.
Dit onderzoek heeft mij geleerd om daar langer bij stil te staan en theorie en praktijk steeds met elkaar te verbinden.
Waar ben je het meest trots op?
Een groot onderzoek doen naast een fulltime baan als teamleider vraagt doorzettingsvermogen. Je blijft aanscherpen, sparren met je begeleider en stukken schrappen waarvan je eerder dacht dat ze onmisbaar waren.
Dat het gelukt is, maakt me trots. En vooral dat de uitkomsten direct bruikbaar zijn voor onze school. Mijn advies aan andere studenten is daarom: maak je onderzoeksvraag vanaf het begin zo concreet mogelijk. Dan kan je thesis iets opleveren waar je in je dagelijkse werk echt mee verder kunt.
Ben je door het lezen van zijn verhaal benieuwd naar de opleiding die Frank heeft gevolgd? Neem gerust hieronder een kijkje bij de opleiding. Je kunt ook losse onderdelen volgen!
/Afbeelding%20PLG.png)
